Objaw Raynauda

Objaw Raynauda jest to zaburzenie naczynioruchowe, charakteryzujące się nagłym dobrze odgraniczonym zblednięciem, następnie zasinieniem i zaczerwienieniem palców rąk, stóp, rzadko nosa oraz małżowin usznych, któremu towarzyszy pieczenie, mrowienie, zdrętwienie i ból, spowodowane ich oziębieniem, ale nie tylko. Czasem objaw ten może być wywołany przeżywaniem silnych emocji, w niektórych przypadkach przyczyna nie jest znana.

W przebiegu objawu możemy wyróżnić następujące fazy:

1. nagłe zblednięcie - spowodowane skurczem drobnych naczyń, a co za tym idzie niedokrwieniem tkanek dłoni, któremu towarzyszyć mogą zaburzenia czucia,
2. zasinienie - spowodowane zatrzymaniem krwi żylnej, pozbawionej tlenu w głębszych warstwach skóry, wystąpić może tu bolesne drętwienie dłoni,
3. przekrwienie - nagły napływ dużej ilości krwi, powodujący dyskretne opuchnięcie dłoni, z uczuciem pieczenia, nadmiernego ucieplenia dłoni.

Jeśli objaw występuje samoistnie, wtedy stan taki nazywamy chorobą Raynauda. W sytuacji, gdy towarzyszy innym chorobom nazywany jest zespołem Raynauda.

Objaw Raynauda może występować nawet u 3% ludzi, częściej u kobiet. Najczęstszymi przyczynami zespołu Raynauda są choroby tkanki łącznej zwane popularnie „reumatycznymi”. Powodowany bywa także przez choroby tętnic takie jak miażdżyca, zaburzenia neurologiczne, odpornościowe (występowanie nieprawidłowo reagujących przeciwciał), urazy czy narażenie na wibrację. Niektóre leki mogą również przyczyniać się do wystąpienia tego zespołu – zwłaszcza beta-blokery.

W przypadku zaobserwowania tego objawu należy zgłosić się do lekarza w celu dokładnego badania i dalszej obserwacji. Osoby dotąd zdrowe, u których wystąpił ten objaw narażone są na ryzyko rozwinięcia się w przyszłości choroby tkanki łącznej (najczęściej występuje twardzina lub zespół suchości).

Leczenie objawu Raynauda polega na unikaniu oziębiania rąk i stóp, a w bardziej dokuczliwych przypadkach podaje się leki rozszerzające tętnice z grupy antagonistów wapnia. Zespół Raynauda przebiega czasami z bardzo nasilonymi objawami do martwicy tkanek włącznie. W takich przypadkach, jeśli leczenie farmakologiczne nie przynosi poprawy można rozważyć zabieg sympatektomii.

Zespół Raynauda
Zespół Raynauda towarzyszy zawsze innej chorobie. Dlatego ważna jest próba wykluczenia przyczyny dolegliwości.

Przyczyny zespołu Raynauda:

• układowe choroby tkanki łącznej:
   1. reumatoidalne zapalenie stawów
   2. twardzina układowa
   3. zapalenie skórno-mięśniowe
   4. toczeń rumieniowaty układowy
   5. mieszana choroba tkanki łącznej
   6. zapalenie wielomięśniowe
• choroby naczyniowe:
   1. guzkowe zapalenie tętnic
   2. olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic
   3. choroba Takayasu
   4. choroba Buergera
   5. choroba Behçeta
   6. ziarniniak Wegenera
   7. miażdżyca
• choroby i narażenia zawodowe:
   1. wibracje i urazy mechaniczne palców
   * operatorzy młotów pneumatycznych, pilarek spalinowych, maszyn górniczych
   * maszyniści
   * pianiści
   2. zatrucia metalami ciężkimi i substancjami chemicznymi: ołów, tal, chlorek winylu
   3. przewlekłe działanie zimna
   * pracownicy chłodni
   * pracownicy przetwórstwa rybnego i mięsnego
• choroby krwi:
   1. zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC)
   2. nadpłytkowość pierwotna
   3. czerwienica prawdziwa
   4. szpiczak mnogi
   5. choroba zimnych aglutynin
   6. mono i poliklonalna krioglobulinemia
   7. białaczki i chłoniaki
• leki:
   1. alkaloidy sporyszu
   2. β-blokery
   3. cytostatyki (w szczególności bleomycyna[1])
   4. doustne środki antykoncepcyjne
   5. interferon α i interferon γ
• choroby zakaźne:
   1. WZW B
   2. WZW C
   3. trąd
• choroby układu nerwowego:
   1. zespół cieśni nadgarstka
   2. zespół górnego otworu klatki piersiowej
   3. jamistość rdzenia
• nowotwory

Uważa się, iż im większe nasilenie poszczególnych faz objawu Raynauda (dochodzić może nawet do martwiczych owrzodzeń opuszek palców), tym większe prawdopodobieństwo, że „kryje się za nim" inna choroba, czyli mamy do czynienia z zespołem Raynauda.

Choroba Raynauda
O chorobie Raynauda możemy mówić, jeżeli nie ma przyczyny wywołującej objaw. Dotyczy ona zwykle młodych kobiet, często z niskim ciśnieniem tętniczym.

Dolegliwość aż w 30% występuje rodzinnie. Jej rozpoznanie możemy wysunąć m.in. na podstawie nieprawidłowego badania zwanego kapilaroskopią.

Objawy choroby Raynauda staja się mniej uporczywe, gdy:

• unikamy oziębiania dłoni,
• nie pijemy kawy, mocnej herbaty, nie palimy papierosów, nie narkotyzujemy się,
• uczymy się technik radzenia sobie ze stresem,
• w przypadku uporczywych objawów można podjąć próbę leczenia farmakologicznego ( np. blokerami kanału wapniowego - amlodypina, nifedypina, maściami do rak z nitrogliceryną i innymi lekami),
• w przypadku występowania bardzo silne wyrażonych dolegliwości, (zagrożenia martwicą palców) zastosować można leczenie operacyjne polegające na celowym uszkodzeniu unerwienia współczulnego dłoni, zabieg jednak zwykle jest skuteczny około 10 miesięcy.

Zazwyczaj choroba ustępuje samoistnie; często po urodzeniu dziecka.

Powiązane artykuły:

• Tutaj podaj linki do artykułów w Mamopedii, które są powiązane z twoim tekstem