Laktacja

W czasie ciąży piersi zmieniają się, przygotowując się do laktacji, zaokrąglają się i stają się nabrzmiałe. Zmniejsza się w nich ilość tkanki tłuszczowej, z kolei rozrasta się tkanka gruczołowa - każda z komórek występujących w gruczołach zaczyna się kształtować w komórkę dającą mleko. Zmiany te zachodzą dzięki hormonom - prolaktynie i estrogenom. Pokarm tworzy się w pęcherzykach mlecznych, a następnie przemieszcza się przewodami mlecznymi i wypływa na zewnątrz u szczytu brodawki. Przewody mleczne zwiększają swoją średnicę, jeśli zwiększa się ilość napływającego mleka.

Pokarm w procesie laktacji

Siara (Colostrum) - pierwszy pokarm

Perwszy pokarm, jaki może otrzymać noworodek to siara - gęsty, żółtawy płyn. Pokarmu jest mało, ale zawiera bardzo dużo immunoglobulin, zwłaszcza klasy SIgA oraz leukocytów (ochrona immunologiczna). Wartość kaloryczna (67 kcal/dl) jest niższa niż w przypadku mleka dojrzałego (75 kcal/dl).

Mleko dojrzałe (Mature milk)

Od 2 tygodnia po porodzie pierś produkuje już całkowicie dojrzały, wodnisty, klarowny pokarm. Czasem niepokoi on matki swoim wyglądem. Ale tylko pozór. Zawiera wszystko co potrzebuje mały człowiek. Zwiększyła się jego objętość, kaloryczność, zawartość laktozy, tłuszczów, obniżył poziom białka.

Laktacja po porodzie

Laktacja wzmaga się na skutek zmiany hormonalnej, która dokonuje się w momencie urodzenia łożyska bez względu na to, czy kobieta rodzi naturalnie, czy przez cesarskie cięcie, a zatem nie można sobie wmówić, że po cesarskim cięciu nie ma się pokarmu. Za sprawą prolaktyny produkcja mleka zwiększa się z dnia na dzień. Pomaga w tym intensywne ssanie dziecka.

Na początku gruczoły piersiowe produkują siarę i mleko przejściowe.

Mniej więcej od drugiego tygodnia po porodzie możemy mówić o utrzymaniu laktacji. Zależy od częstotliwości karmienia, a także od dwóch odruchów:

1. Odruchu wytwarzania pokarmu (odruch prolaktynowy), który może zaburzyć dokarmianie, dopajenie i podawanie smoczka. Odruch może być pobudzany przez prawidłowe i częste ssanie.
2. Odruchu wypływu pokarmu (odruch oksytocynowy), który może być zahamowany przez silny ból, zdenerowanie, nikotynę czy alkohol. Natomiast pobudzać może spokój matki, wygodna pozycja do karmienia, odciąganie niewielkiej ilości pokarmu, masaż szyi i karku oraz widok dziecka.

Należy pamiętać, że to sama czynność karmienia, a nie przerwa między karmieniami, powoduje wzmożenie produkcji mleka.  

Fazy karmienia

Mleko I fazy (Foremilk)

W pierwszych minutach ssania: jest wodniste, poziom tłuszczu jest niski (2%). Dziecko zaspokaja pragnienie.

Mleko II fazy (Hindmilk)

W późniejszych minutach ssania: poziom tłuszczu jest wysoki (5- 6%). Dziecko zaspokaja potrzeby żywieniowe.

Normowanie laktacji

Zanim laktacja się unormuje, kilka dni po porodzie może nas zaskoczyć nawał pokarmu spowodowany tym, że piersi zaczynają nagle produkować więcej pokarmu, niż dziecko jest w stanie przyswoić. Piersi są wtedy bardzo nabrzmiałe. Mniej więcej po 5-6 tygodniach możemy z kolei zuważyć, że piersi nie są już tak pełne jak na początku, a widok sflaczałych piersi często powoduje, że myślimy, iż straciłyśmy pokarm. Nie oznacza to jednak, że zaczyna nam brakować pokarmu, a  właśnie to, że laktacja się normuje, tzn. produkcja mleka dostowuje się do coraz większych potrzeb dziecka. Po kilku dniach od wzrostu apetytu dziecka znów wszystko wróci do normy.

Co warto wiedzieć o laktacji:synteza mleka w piersiach rozpoczyna się już około 16 tygodnia ciąży;

• ilość produkowanego mleka nie zależy od wielkości gruczołu piersiowego, a zatem nie można mówić, że ma się za mało mleka z powodu małych piersi.