Mata edukacyjna

Od kiedy można kłaść dziecko na macie edukacyjnej?

Wbrew pozorom odpowiedź na pytanie wcale nie jest prosta. Wiele zależy od jakości maty i od możliwości rozwojowych dziecka. Z samego założenia mata edukacyjna ma służyć stymulowaniu rozwoju dziecka: ma uczyć skupiania wzroku na przedmiotach, ma stymulować słuch, ma pobudzać dziecko do wyciągania rączek do widzianego przedmiotu i tym samym ćwiczyć koordynację wzrokowo-ruchową, ma pobudzać do lokalizacji źródła dźwięku oraz stymulować do naciskania, pociągania itp., by taki dźwięk wywołać, ma pobudzać do obracania się na boki, do pełzania itd.

     Mata powinna być dobrze izolowana od podłogi, by dziecku niezależnie od wieku nie było zimno, powinna być w miarę sztywna, nie powinna ślizgać się po podłodze – dziecko powinno mieć poczucie stabilizacji podłoża, zwłaszcza przy pierwszych ruchach (obracanie się na boki, turlanie się, pełzanie itp.), powinna wreszcie „rosnąć z dzieckiem” – im dziecko starsze, tym więcej elementów i na różnych wysokościach powinno się podwieszać na macie.

     Niemowlę miesięczne lub dwumiesięczne powinno raczej przebywać w swoim łóżeczku, lub na rękach bliskich osób dorosłych, a na spacerach w głębokim wózku. Ograniczona przestrzeń daje dziecku poczucie bezpieczeństwa i możliwość spokojnego i powolnego poznawania tej przestrzeni. Dziecko powoli uczy się skupiać na chwilę wzrok na pojawiających się co pewien czas bodźcach – twarzach osób bliskich, na szczegółach łóżeczka, wanienki i innych rzeczach, które widzi. Przyswajanie nowych bodźców wzrokowych, słuchowych, dotykowych i innych tak męczy układ nerwowy dziecka, że maluszek szybko usypia i w czasie snu odpoczywa, rośnie, wzmacnia mięśnie, kościec itd.

     Dopiero w trzecim miesiącu życia można położyć dziecko na macie, by leżąc na plecach, skupiało wzrok na wiszącej przed oczami kolorowej jednobarwnej zabawce, która może się ruszać (zabawkę należy co 2-3 dni zmieniać, a następnie powracać do pierwszej). Ruchy zabawki pobudzają dziecko do śledzenia jej wzrokiem, a dźwięki (powinny być raczej niezbyt głośne) do stymulacji słuchu. To samo dziecko co pewien czas powinniśmy kłaść na brzuszku (przed jedzeniem), by ćwiczyło podnoszenie główki – kolorowe dość duże zabawki powinny wówczas leżeć na wprost dziecka, z lewej i z prawej strony, a po około 2-4 tygodniach powinny być one podwieszane na wysokości oczu dziecka, gdy ma ono podniesioną głowę – rozgląda się, podpiera na przedramionach i dodatkowo ćwiczy mięśnie karku, barków itd.

Dorosły zawsze powinien być przy dziecku, gdy leży ono na brzuchu – dość szybko męczy się. Wtedy należy dziecko położyć na plecach, a po kilkunastu minutach znowu na brzuszek.

     Dziecko w wieku około 4 miesięcy zaczyna wyciągać rączki do wiszącej nad nim zabawki – do pałąków maty należy przymocować takie zabawki na odpowiedniej wysokości, by dziecko mogło je dotykać, poruszyć nimi a po około 4 tygodniach chwycić w rączkę. Leżącemu na brzuszku dziecku trzeba już kłaść zabawki tak, by mogło je chwytać dość mocno wyciągając rączkę (przygotowanie do pełzania). Na macie obok niemowlęcia może leżeć od 2 do 4 zabawek (jak jest zbyt dużo, to dziecko nie wie, która chwycić i często rezygnuje z prób).

     Stopniowo maluch zaczyna obracać się wokoło, a następnie obserwuje się przewroty z brzuszka na plecy i odwrotnie – dziecko zaczyna się turlać. W tym okresie pomocne są takie maty, które mają podniesione brzegi (tak, jak przykrywka do kwadratowego pudełka). Co prawda dziecko uczące się pełzania nie pokona „obramowań”, ale w krótkim czasie zacznie je już „przekraczać” i mata nie chroni wtedy dziecka przed zsunięciem się na podłogę. Warto wówczas przenieść matę do kojca, a dziecku pozwolić kilka razy dziennie na pełzanie lub czołganie się po podłodze – jest to niezbędne dla dalszego rozwoju ruchowego dziecka. Większość jednak czasu maluch powinien spędzać w kojcu na macie wzbogaconej o nowe zabawki – takie do przyciskania, ciągnięcia za sznurek itp.

    Dziecko 7-9-miesięczne potrafi utrzymywać się na kolanach i dłoniach opartych o podłoże, potem próbuje czworakować i samodzielnie siadać z pozycji do czworakowania. Mata w kojcu spełniać powinna nowe oczekiwania – dziecko powinno mieć się za co chwycić rączką przy siadaniu, powinno odchylać różne „klapki” pod którymi schowane są rysunki zwierzątek lub zabawek, nadal naciskać klawisze lub przyciski i słuchać dźwięków itp. Gdy dziecko swobodnie już siedzi, zmienia się charakter zabaw – maluch wyjmuje mniejsze elementy z większych, rzuca, stuka itp., - mata przestaje wystarczać i dziecku do kojca wkładamy inne odpowiednie do wieku zabawki.

    Szukajmy wiec dla dziecka takiej maty, która nie ma zbyt dużo rysunków i zbyt dużo kolorów – dziecko uczy się spostrzegania powoli i preferuje obrazki z jednym rysunkiem – im więcej rysunków i barw, tym mata jest mniej przyjazna dzieciom – zbyt dużo bodźców szybko męczy dziecko. Szukajmy takiej maty, do której możemy „dokładać” różne elementy: kabłąki, wieszaczki, różne zabawki itp.

     Mata bez zabaw rodziców z dziećmi nie spełni swej roli edukacyjnej. Bawmy się razem z maluchami, cieszmy się ich ciekawością i wielokrotnie ponawianymi próbami; dajmy im też chwilę samotnego „rozgryzania” tajemnic maty edukacyjnej.