Błonnik

Jaka jest rola błonnika w diecie? Czy zalecenia dotyczące spożycia błonnika są jednakowe zarówno dla dorosłych, jak i dzieci?

Węglowodany, ze względu na ich rolę, dzielimy na przyswajalne i nieprzyswajalne. Błonnik pokarmowy (inaczej włókno pokarmowe), należy do grupy węglowodanów, które nie są rozkładane przez enzymy trawienne człowieka – czyli są nieprzyswajalne. Mimo to pełni on szalenie ważną funkcję w organizmie człowieka. Jest substancją balastową, która m.in. reguluje funkcjonowanie przewodu pokarmowego, wpływa na rozwój flory bakteryjnej jelita grubego, ogranicza wchłanianie toksycznych substancji z pożywienia (np. metali ciężkich), redukuje poziom cholesterolu oraz obniża stężenia glukozy we krwi.

Błonnik dzielimy na dwie grupy, mające całkowicie odmienne oddziaływanie na organizm. Błonnik nierozpuszczalny w wodzie: celuloza, lignina i liczne hemicelulozy, oraz rozpuszczalny w wodzie: do tej grupy zaliczamy pektyny, niektóre hemicelulozy, gumy, śluz i wielocukry.

Błonnik nierozpuszczalny ulega w przewodzie pokarmowym tylko nieznacznym przemianom. Jest zawarty głównie w pełnych ziarnach oraz w zewnętrznej części nasion, owoców i w roślinach strączkowych. Znajduje zastosowanie w leczeniu zaparć. Ma także funkcje detoksykacyjne, dzięki zwiększeniu przemiany materii oczyszcza organizm z toksyn oraz wymiata zalegające resztki pokarmu. Ponad to błonnik pęczniejąc w żołądku daje uczucie sytości, tym samym wspomagają proces odchudzania.

Błonnik rozpuszczalny natomiast lekko spowalnia metabolizm, dlatego polecany jest przy leczeniu biegunek. Ma również działanie profilaktyczne w wielu chorobach, m.in.:

• cukrzycy, ponieważ obniża poziom cukru we krwi;
• miażdżycy, gdyż błonnik zwiększa wydalanie cholesterolu oraz kwasów żółciowych z kałem zapobiegając tym samym powstawaniu zmian miażdżycowych;
• nowotworach, ze względu na właściwości regulujące skład flory bakteryjnej (szczególnie pektyny).
  
  Dobrymi źródłami błonnika rozpuszczalnego są grejpfruty, pomarańcze, marchew, jabłka, brązowy ryż, owies, jęczmień i otręby.

Głównym źródłem włókna pokarmowego w diecie są produkty roślinne i zbożowe. Zalecane spożycie błonnika pokarmowego wynosi 20-40 g/dzień. Jednak ta liczba tyczy się dorosłych, małe dzieci nie powinny spożywać go zbyt wiele, zaleca się, aby podaż błonnika u dzieci w wieku 1-3 lat była w granicach 10-15 g/dzień, w przypadku dzieci powinien on pochodzić z warzyw oraz ciemnego pieczywa.