Metoda Vojty

Terapia metodą Vojty ma zastosowanie w terapii noworodków dzieci młodzieży i dorosłych.

Metoda Vojty to inaczej aktywacja bez treningu - w tej metodzie nie trenuje się poszczególnych funkcji, jak chwytanie, raczkowanie, chodzenie, ale przygotowuje się bazę wzorców ruchowych. Pacjent samoistnie korzysta z tych wzorców adekwatnie do rozwoju psychicznego.

Kluczem do jej zrozumienia są wrodzone wzorce ruchowe. Są one zakodowane genetycznie, dostępne w każdym wieku.



Najprościej można ująć to w ten sposób:
Jeśli chcę wykonać jakąkolwiek czynność, korzystam z wrodzonych wzorców ruchowych i wykonuje ją, czyli mam motywacje, do tego dodaję wzorce ruchowe automatycznie i osiągam cel. Taki jest też cel terapii we wszystkich zaburzeniach ruchowych.

Pacjent chce wykonać jakąś funkcję, ale ma tzw. blokady ruchowe i nie jest to możliwe. Na skutek przywrócenia prawidłowego włączania się wrodzonych wzorców ruchowych (zlikwidowania blokad ruchowych) realizuje się cele terapii.
Pacjenci, którzy maja problem z motywacją do wykonania funkcji czasami potrzebują innej terapii jako wspomagania, czyli np: pracy z pedagogiem czy psychologiem.

Zaburzenia występujące w aparacie ruchowym oraz te dotyczące właściwego utrzymania postawy ciała wymagają bardzo kompleksowego leczenia.

Rozwój dziecka zdeterminowany jest przez:
determinację genetyczną
determinację mentalną
prawidłowo działający mózg i zmysły (wzroku, słuchu, dotyku, czucia głębokiego i powierzchownego)


Profesor Vojta odkrył wrodzone wzorce ruchowe, które mają wszelkie cechy lokomocji.
Podstawowe to:
-  wzorzec odruchowego pełzania
- wzorzec odruchowego obrotu.
Oba te wzorce zawierają analogie wzorców ruchowych, którymi dysponuje każdy osobnik, dlatego w metodzie Vojty nie trenuje się konkretnych funkcji, czyli np: nie uczy się chodzenia, ale daje się każdemu pacjentowi bazę wzorców i pacjent z nich korzysta adekwatnie do motywacji psychicznej.

Wzorzec odruchowego pełzania zawiera konkretną pozycję wyjściową, ściśle określoną. Korzysta się tutaj z 10 stref stymulacji; strefa to miejsce, z którego wyzwala się odpowiednie wzorce ruchowe, odpowiednią pracę mięśni.
Terapeuta poprzez kombinacje stref czy też poprzez różnorodne wariacje pełzania osiąga zamierzona pracę mięśni, daje pacjentowi bazę prawidłowych wzorców ruchowych. Kończyny po stronie odwróconej twarzy określa się jako twarzowe, po stronie potylicy jako potyliczne. Strefy są zawsze po odpowiednio przypisanej stronie.
Każda strefa zawiera kombinacje kierunków dzięki, której osiąga się zamierzony wzorzec częściowy. Po stronie twarzowej znajduje się strefa: nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej, strefa łopatkowa, strefa piersiowa, strefa kolec biodrowy przedni górny, strefa nadkłykieć przyśrodkowy kości udowej. Po stronie potylicznej: strefa wyrostek barkowy łopatki, strefa ścięgna mięśnia pośladkowego średniego, strefa na guzie piętowym, strefa tułowiowa.
Wzorzec zawiera ścisłe określone reakcje np: na ręce twarzowej oczekujemy w fazie podporu podparcia na łokciu, co odpowiada analogii w rozwoju podporu na 3 m, a np. ustawienie stopy w fazie podporu na nodze potylicznej odpowiada wzorcowi stopy na 3 lata, a więc w całym wzorcu mamy zawartość całego rozwoju od noworodka do swobodnego chodu. Wzorzec odruchowego obrotu składa się z 4 faz. Tu także odnajdujemy analogie do prawidłowego rozwoju.
Metoda ta ma zastosowanie przy wszelkich zaburzeniach ruchowych, mózgowym porażeniu dziecięcym, zaburzeniach koordynacji u noworodków, zaburzeniach funkcji kręgosłupa, czyli skoliozy, bólach kręgosłupa.


Terapia metodą Vojty może być stosowana od dnia narodzin aż do późnej starości - zmieniają się tylko cele.
U noworodka nie ma utrwalonych wzorców patologicznych, a więc poprawia się dostępność do wrodzonych wzorców ruchowych.
U młodzieży i dzieci np. ze skoliozą, metoda aktywuje mięśniówkę autochtoniczną kręgosłupa, powodując lepszy dostęp do prawidłowej funkcji kręgosłupa
U dorosłych ponowne otwarcie dostępu do prawidłowych niegdyś wzorców zachowań ruchowych ma na celu uniknięcie wtórnych objawów, takich jak ból, ograniczenia funkcjonalne i osłabienie siły.


Terapia jest ściśle dopasowana do każdego pacjenta i zmieniana adekwatnie do postępów.
Terapia powinna być przeprowadzana idealnie 4 razy dziennie. Za każdym razem od 5 do 20 min, u dzieci starszych w zależności od możliwości. Dzięki temu pacjent uzyskuje trwałą poprawę w zakresie postawy, ruchu i percepcji.


Z metody Vojty mogą skorzystać pacjenci z najrozmaitszymi schorzeniami. Wymienić można: porażenie mózgowe, skrzywienia kręgosłupa, dysplazje i zwichnięcia stawów biodrowych.
Metoda wywiera leczniczy wpływ na mechanizmy pionizacji i umiejętności ruchowe. Wywołuje także pozytywne zmiany możliwości komunikacji werbalnej nawet przy znacznych zaburzeniach ruchowych wynikających z uszkodzenia mózgu.


Terapeutyczna metoda Vojty działa u pacjenta szczególnie w następujących obszarach:
- Mięśnie szkieletowe - kręgosłup uzyskuje możliwość prostowania i rotacji między kręgami oraz staje się bardziej ruchomy.
- Głowa może poruszać się swobodniej. 
- Dochodzi do centrowania w stawach. Widoczne jest to głównie w stawach kulistych biodrowym i ramiennym. W ten sposób stopniowej korekcie ulegają wady ortopedyczne. 
- Ręce i stopy. Potrafią lepiej chwytać i o wiele bardziej precyzyjnie manipulować. Obszar ustno-twarzowy - ruchy ssania, połykania i plucia stają się łatwiejsze. 
- Oczy mogą poruszać się w kierunku obiektu niezależnie od ruchów głowy. 
- Głos staje się mocniejszy i głośniejszy. 
- Mówienie jest łatwiejsze a artykulacja wyraźniejsza. 
- Oddech - klatka piersiowa powiększa się. Oddech staje się głębszy i bardziej regularny.
- Wegetatywny układ nerwowy - skóra jest lepiej ukrwiona. Poprawia się rytm spania i czuwania. 
- Aktywizują się regulujące funkcje działania jelit i pęcherza moczowego. 
- Percepcja - poprawiają się reakcje równoważne. - Poprawie ulega orientacja przestrzenna. 
- Odczucie zimna, ciepła, dotyku (odróżnienie bodźca klującego od tępego) są silniejsze, względnie dokładniejsze. Czucie własnego ciała staje się bardziej jednoznaczne. 
- Udoskonala się rozpoznawanie form i struktur wyłącznie za pomocą dotyku (stereognozji). 
- Wydłuża się czas koncentracji uwagi, która staje się bardziej podzielna.
- Psychika - pacjent staje się bardziej zrównoważony, zadowolony i jest bardziej odporny emocjonalnie.


Terapii Vojty nie należy stosować: 
- w trakcie ostrych chorób zapalnych z towarzyszącą gorączką
- przy łamliwości kości
- w niektórych chorobach serca i mięśni
- w ciąży

Warunki do stymulacji metodą Vojty:

- terapię metodą Vojty prowadzi się w warunkach domowych, uprzednio ucząc rodziców sposobu wykonywania ćwiczeń
- poleca się stół przykryty cienkim materacem obciągniętym dermą
- dziecko musi być wyspane, nie może być głodne
- do ćwiczeń dziecko zostaje całkowicie rozebrane
- możemy wykorzystywać różne naturalne sytuacje – przewijanie, przebieranie, szykowanie do kąpieli
- zwykle niemowlę stymulowane jest cztery razy dziennie po kilka minut; u noworodka i wcześniaka zaczyna się od 15 sekund stymulacji każdej strony ciała, im dziecko jest starsze, tym czas stosowania bodźca może być dłuższy.
- nie ćwiczymy w razie podwyższonej temperatury ciała, podawania antybiotyków, napadu padaczki
- codzienny bliski kontakt rodziców z dzieckiem powinien służyć nie tylko rehabilitacji, ale także budować trwałą więź pomiędzy nimi.

Strefy wywołujące reakcje:

Vojta definiuje 20 stref wywołujących reakcje, które dzieli na strefy główne i podrzędne. Strefy główne leżą przy kończynach (bodźce okostnej), strefy podrzędne przy tułowiu (bodźce mięśniowe). Z reguły podrażnienie jednej strefy wywołuje całościowy wzorzec odruchowy. Oprócz reakcji motorycznych dochodzi do silnych reakcji wegetatywnych danej strefy (np. zaczerwienienia skóry, poty.)
 

Metoda Vojty podobnie jak inne działania medyczne nie jest stuprocentowym środkiem na likwidowanie wszystkich problemów zdrowotnych dzieci, tym bardziej że dotyczy ona tak trudnej dziedziny jak neurologia rozwojowa, przed którą stoi jeszcze wiele nierozwiązanych problemów. Coraz liczniejsze wyniki badań naukowych nad jej skutecznością powinny zachęcać jednak do popularyzacji tej koncepcji na szeroką skalę w naszym kraju. 
Więcej informacji na temat wczesnej diagnostyki i terapii Vojty, w tym badań naukowych dotyczących jej skuteczności, uzyskać można głównie w niemieckojęzycznej literaturze medycznej.

 

 Opinie:

Przede wszystkim metoda jest brutalna, dziecko ma UNIERUCHOMIONĄ GŁOWĘ, co już samo w sobie wywołuje dyskomfort. Dodatkowo rodzice nie są specjalistami i bardzo często popełniają następujący błąd... Metoda polega na uciskaniu (z mocą podobną do przyciskania guzika windy) konkretnych punktów na ciele dziecka. Ponieważ ucisk powinien wywołać reakcję, to gdy jej nie ma, rodzic uciska ponownie. Efekt jest taki, że dziecko przestaje traktować rodzica jako ostoję i kogoś, kto wspiera. Przestaje mu ufać. Dodatkowo, bardzo wiele dzieci po terapii metodą Vojty jest po kilku latach kierowane do ośrodka leczenia zaburzeń. Więź między matką a dzieckiem jest zniszczona i rodzic staje się kimś, kto sprawia ból.

Drogie mamy, proszę was bardzo... Zastanówcie się, nim zdecydujecie się tak rehabilitować dziecko. Dodam jeszcze tylko, że na Zachodzie odchodzą od tej metody, a u nas niestety dopiero staje się modna.

Pozdrawiam serdecznie,

(AFR.)

Linki do źródeł:

• http://www.vojta.com.pl/
• http://www.manusmedica.pl/

 Powiązane artykuły:

http://www.mamopedia.pl/0-3-mies/zdrowie/rehabilitacja-niemowlat
http://www.mamopedia.pl/4-6-mies/zdrowie/metoda-bobath
http://www.mamopedia.pl/0-3-mies/zdrowie/napiecie-miesniowe