Katar

Czy zakrapianie noska miksturą z czosnku albo mlekiem matki to bezpieczny sposób na katar?

Katar, czyli nieżyt błony śluzowej nosa, to choroba zazwyczaj o etiologii wirusowej. Nie ma leków przyczynowych, czyli likwidujących przyczynę choroby. Zalecane leczenie to leczenie objawowe, którego celem jest zmniejszenie nasilenia objawów choroby i niedopuszczenie do wystapienia powikłań (np. nadkażenia bakteryjnego). Choroby wirusowe mają skłonność do samoograniczenia się. Dlatego niepowikłany katar zazwyczaj nie trwa dłużej niż 7-10 dni.

Zapalenie błony śluzowej nosa szerzy się drogą powietrzno-kropelkową. Zakażenie wylęga się bardzo szybko, bo zazwyczaj w ciągu 24-48 godzin. Powierzchnia jamy nosa jest wyścielona błoną pokrytą ochronną warstwą śluzu, w której zazwyczaj są neutralizowane atakujące nas wirusy i bakterie. Gruczoły umieszczone w błonie śluzowej produkują płyn, dzięki któremu powietrze dostające się do naszego organizmu jest ogrzane i nawilżone. W śluzie znajduje się bakteriobójczy lizozym, który rozpuszcza składniki błony komórkowej niektórych bakterii. Pod wpływem zakażenia wirusowego błona śluzowa ulega obrzmieniu, przekrwieniu, a ochronny nabłonek produkujący śluz uszkodzeniu lub zniszczeniu.

Jeżeli śluzu i wydzieliny jest za mało lub jest za gęsty, a rzęski mniej sprawne, ginie mniej wirusów czy bakterii, nie są one neutralizowane. Dlatego podstawę w leczeniu kataru stanowi odpowiednie nawilżanie śluzówek nosa, ułatwiające właściwą ewakuację wydzieliny oraz ewentualnie prze 3-5 dni stosowanie leków obkurczających. Nie ma uzasadnienia zakrapianie do nosa przeróżnych mikstur, np. z czosnku czy też zakraplanie do nosa mleka matki. Czosnek zawiera składniki, które działaniem przypominają antybiotyki, jest zdecydowanie zbyt aromatyczny (nawet po zalaniu wrzątkiem), może podrażniać i tak uszkodzoną, a więc delikatniejszą śluzówkę, czosnek może być również dość silnym alergenem. Zakraplanie mlekiem matki noska również nie znajduje się w standardach leczenia nieżytu śluzówek nosa i na pewno nie jest skuteczniejsze niż postępowanie polegające na nawilżaniu roztworem soli fizjologicznej.

Jak odróżnić katar, który świadczy o alergii, od kataru, który świadczy o infekcji?

Jest kilka cech, które pomagają odróżnić katar alergiczny od kataru infekcyjnego. Rozpoznanie zawsze powinno być postawione przez lekarza, często nie jest to łatwe. Zarówno katar alergiczny, jak i infekcyjny o podłożu wirusowym charakteryzuje się występowaniem wydzieliny śluzowo-wodnistej. Wydzielina żółto-zielona, ropna świadczy o nadkażeniu bakteryjnym.
W przypadku kataru infekcyjnego często występują dodatkowe objawy świadczące o infekcji, takie jak gorączka, zaczerwienione gardło, kaszel. Katar infekcyjny zazwyczaj mija po 7-14 dniach.
Katar alergiczny zazwyczaj nasila się o tej samej porze roku, trwa dłużej niż katar infekcyjny, nasila się w dni słoneczne, gdy dziecko przebywa poza domem, a zmniejsza się podczas deszczu lub gdy maluch przebywa w zamkniętym pomieszczeniu. Często towarzyszy mu zatkanie nosa, świąd nosa (maluch często pociera nosek), może mieć przewlekłe lub nawracające zapalenie spojówek. Często taki katar istotnie utrudnia codzienne życie. Dziecko może mieć tak zwany „wywiad alergiczny”- na przykład miało lub ma skazę białkową, czyli uczulenie na białko mleka krowiego albo obciążony wywiad rodzinny w kierunku alergii. Dla rozstrzygnięcia konieczne bywa często przeprowadzenie badań dodatkowych.  

Dlaczego nie można lekceważyć kataru, gdy pojawi się u bardzo małego dziecka?

Kataru u niemowlęcia czy małego dziecka nigdy nie należy lekceważyć. Niemowlęta źle znoszą katar, nie potrafią oddychać przez usta ani oczyszczać nosa (czyli dmuchac), nie potrafia też w czasie kataru efektywnie ssać piersi. U małych dzieci łatwiej niż u starszych dochodzi do obrzęku błony śluzowej i niedrożności nosa. Z uwagi na odmienności anatomiczne i fizjologiczne budowy nosogardła łatwiej u maluszka dochodzi również do powikłań kataru, takich jak: zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok przynosowych, zapalenie krtani, oskrzeli, płuc.