Samodzielność dziecka
Edytuj artykułSAMODZIELNOŚĆ
Z jednej strony pragnę wychować swoją córeczkę na samodzielną osóbkę a z drugiej, gdyby sama chciała wyjść na podwórko, chyba wpadłabym w panikę.Na szczęście ma dopiero 3 latka, ale tak się zastanawiam, czy pięciolatki już mogą bawić się w piaskownicy bez rodziców? Chociaż znam mamy, które już czterolatkom pozwalają na samotne wyjścia na plac zabaw. Są bardzo różne oblicza samodzielności. Na niektóre łatwiej nam pozwolić, bo nie są dla malca niebezpieczne. Przed innymi wzbraniamy się długo, bo po prostu boimy się o nasze ukochane skarby. A przecież na wszystko przychodzi odpowiednia pora. Na samodzielność także.
KIEDY NÓŻ I WIDELEC
Trzylatki w przedszkolach często jadają posiłki wyłącznie łyżkami. A to dlatego, że wychowawczyni nie zna jeszcze umiejetności wszystkich dzieci. Niektóre mogą nie umieć posługiwać się widelcem, są też maluchy bardziej energiczne, nieumiejące usiedzieć na miejscu - widelec w rączkach takiego brzdąca może okazać się niebezpieczny. To nie znaczy, że nie warto trzylatka uczyć korzystania z widelca i noża (moja córeczka już bardzo dobrze posługuje się widelcem, na nóż jeszcze przyjdzie pora). Do nauki najlepsze są sztućce dla dzieci - są odpowiedniej wielkości, by mała rączka dała sobie radę z manipulowaniem nimi,i nie są mocno zaostrzone. Na początek trzeba maluchowi pokazać, jak kroić, i podać coś, czego krojenie nie zmęczy zbyt dziecka (np. ugotowaną dobrze marchewkę). Trochę gorzej jest z obieraniem, np. owoców czy warzyw. Dla takiego małego szkraba to za trudne. Maluch w tym wieku dopiero rozwija swe umiejętności manualne i ruchy dłoni i palców nie są jeszcze precyzyjne.
KIEDY MOŻE KĄPAć SIĘ W WANNIE BEZ OPIEKI
Maluchy uwielbiają kąpiele i traktują je jako doskonałą okazję do zabawy.Ale bawiąc się kaczuszką czy robiąc pianę, trudno zwracać uwagę na takie sprawy jak np. śliska wanna. To, że kilkulatek nagle zanurzy buzię w wodzie, nie jest raczej niebezpieczne, ale tylko pod warunkiem, że mama jest w pobliżu, która szybko "wyłowi" małego nurka.Dzieci szybko tracą orientację, panikują i nie potrafią jeszcze racjonalnie zachować się w obliczu zagrożenia.Także na samodzielne kąpiele, kiedy rodzic od czasu do czasu bedzie zaglądać do łazienki, przyjdzie czas około 7., 8. roku życia (chyba że maluch wcześniej chodził często na basen i oswajał się z zanurzaniem).
KIEDY MOŻE SAM WKŁADAĆ WTYCZKĘ DO KONTAKTU
Już 4-5-latek zwykle doskonale radzi sobie z prostymi czynnościami technicznymi - trzeba mu tylko wyjaśnić, co może robić, a czego absolutnie nie. Potem wystarczy przez jakiś czas kontrolować, czy maluch stosuje się do twoich zaleceń. Poza tym to zależy od jego dojrzałości. Zdarzają się siedmiolatki, którym lepiej nie powierzać tego zadania.
KIEDY MOŻE SAMO ZOSTAĆ W DOMU
Sześciolatek jest za mały na to, żeby zostawać sam w domu. Dopiero starsze dziecko (ok. 10 roku życia) może zostać bez opieki przez kilka chwil, ale powinno wiedzieć, że nie wolno nikomu otwierać drzwi, znać numer telefonu do rodziców, by w każdej chwili mogło zadzwonić. Musisz także mieć pewność, że dziecko dostosuje się do twoich zakazów, np. nie włączy kuchenki, nie otworzy okien, nie wyjdzie samo z domu.
KIEDY MOŻE SAMO WYJŚĆ NA PODWÓRKO
Jesli plac zabaw jest w dobrym stanie, na osiedlu strzeżonym, to 5-6 latek może się bawić bez opieki rodziców. Powinnaś jednak określić ramy czasowe: gdy dziecko zna się na zegarku - powiedzieć , o której ma wrócić godzinie, a gdy ma z tym kłopoty - sama po nie wyjść na podwórko. Maluch musi też znać zasady bezpieczeństwa: począwszy od tych, że nie wolno rzucać piaskiem, zbliżać się do rozbujanych huśtawek, a skończywszy na tym, że nie powinien rozmawiać z obcymi, a jeśli ktoś go nagabuje, zwrócić sie o pomoc do którejś z mam będących na podwórku.
KIEDY SAMO MOŻE PÓJŚC DO SKLEPU
Sześć lat to odpowiedni wiek, by zacząć uczyć się samodzielnych wyjść do sklepu, ale... Dziecko nie może chodzić obok ruchliwej ulicy i przechodzić przez pasy! Musi też znać wartość pieniądza. Raczej pani ze znajomego sklepiku nie oszuka malca, ale malec powinien wiedzieć, ile dostaniesz reszty, wziąć rachunek, no i pamiętać, co kupić. Dziecko też musi wiedzieć , jak reagować na zaczepki oraz co zrobić, gdy spotka psa.
Jedno jest pewne: każde dziecko jest inne i każde dojrzewa szybciej lub wolniej do samodzielności.
Musimy obserwować swoje dziecko i w odpowiednim dla niego momencie nauczyć go samodzielności!
Powiązane artykuły:
Linki do źródeł:
- Tutaj podaj linki do zewnętrznych serwisów
Komentarz eksperta
Informacje o artykule:
Autor:
-
- Data utworzenia: 2009-12-05 g 17:07
- Liczba wyświetleń: 1181
-
Edytuj artykuł
Zobacz historię -
- Wyróżniona edycja Ostatnia edycja
- emilia_s292 2009.12.07 g 14:40
- monika 2009.12.07 g 14:40
- monika 2009.12.07 g 14:35
- monika 2009.12.07 g 14:30
- emilia_s292 2009.12.05 g 17:07
© Mamopedia.pl 2010
Bożena Janiszewska
jest psychologiem z wieloletnim doświadczeniem w pracy z dziećmi, a także wykładowcą akademickim, autorką książek dla najmłodszych, poradników dla psychologów i nauczycieli, artykułów....
Jakie są najważniejsze etapy rozwoju i wspierania samodzielności u dziecka w wieku 0-3 lat?
W zależności od wieku wspieramy dążenie dziecka do samodzielności w różny sposób i w różnych dziedzinach.
* Dzieci do wieku około 6 miesięcy nie zawsze bierzemy na ręce, gdy płaczą – zawsze jednak podchodzimy do nich, zagadujemy, włączamy pozytywkę, wkładamy do rączki zabawkę, plastikową książeczkę itp. (gdy dziecko leży na brzuszku w łóżeczku lub na podłodze, co jest bardziej wskazane, nie podajemy mu upuszczonej zabawki – popełznie lub poturla się i samo ją chwyci). Od wieku 4-5 miesięcy karmimy dziecko już zupkami za pomocą łyżeczki (stopniowo wraz z wiekiem zwiększając granulację pokarmu).
* Niemowlęta od 6 do 12 miesięcy mają spać same, w swych łóżeczkach (nawet wcześniej, gdy karmione są dwa lub jeden raz w nocy) - jeżeli się w tym wieku przyzwyczają, to nie ma problemu wspólnego spania z rodzicami, co w efekcie prowadzi u dzieci do lęków (noc i ciemność jest niebezpieczna, bo rodzice śpią ze mną!).
Jeżeli dzieci nie śpią, to większość czasu w domu powinny spędzać na podłodze (ćwiczą pełzanie, czworakowanie, wstawanie, chodzenie przy meblach i wreszcie – same robią pierwsze kroki). Leżące na podłodze w różnych miejscach kolorowe zabawki prowokują je do poznawania i maluchy ćwiczą sprawności ruchowe (chodziki wykluczamy! – dziecko samo będzie chodzić, gdy wzmocni swoje mięśnie i kościec).
Powyżej 7-8 miesięcy dostarczamy dzieciom inne zabawki – takie, którymi można manipulować (wyjmować, wkładać, wrzucać, naciskać, turlać itp. pierwsze klocki są tu już konieczne – powinny być dość duże). Nie wyręczamy dzieci w manipulowaniu – czują się wtedy samodzielne, ćwiczą rączki i uczą się pokonywania trudności.
Dzieci w wieku 10-12 miesięcy zaczynają ściągać z nóżek skarpetki – cieszmy się z tego, ale gdy nie mamy czasu, to dajmy do rączki inną parę skarpet do zabawy i spokojnie dziecko ubieramy. W tym samym czasie dziecko zaczyna samodzielnie posługiwać się łyżką (konieczne są duży śliniaczek, duża podkładka plastikowa pod miseczkę i druga łyżka dla malucha) – dziecko powinni być zachęcane i chwalone!
Przy próbach samodzielnego wspinania się na fotel nauczmy dziecko najpierw z niego schodzić (leżąc na brzuchu najpierw spuszcza nóżki), a potem także zachęcajmy do dalszych wspinaczkowych prób. Nie straszmy dziecka, że uderzy się, że wpadnie przy nauce chodzenia na róg stołu, czy też krzesła, ale mówmy dobitnym głosem: po-wo-lut-ku! (dziecko przestraszone zwykle przewraca się i czasem długo nie próbuje chodzić – zaraża się lękiem).
* Dziecko od 1 do 3 lat poznaje otoczenie wszystkimi zmysłami i własnym działaniem. Mieszkanie powinno być do tego przygotowane, dziecko poza kilkoma (3-4 ) zakazami może wszystko ruszać i poznawać. Jest to konieczne dla prawidłowego rozwoju dziecka (otwieranie szafek, szuflad, wyjmowanie, wkładanie, kręceni kurkami itp.), dziecko zaczyna się domagać samodzielnego jedzenia, rozbierania i ubierania się (odpowiednio do swych możliwości) – złości się, gdy mu na to nie pozwolimy – wręcz domaga się samodzielności!
W bezpiecznym terenie nie znosi chodzenia za rączkę – chce biegać, skakać, szukać ślimaków, kamyczków, lepić bałwana – im na więcej mu będziemy pozwalać, tym bardziej będzie wierzyć we własne siły i będzie samodzielne.
W wieku około 3 lat występuje u dzieci tzw. pierwszy okres przekory – domaga się robienia tego, co samo chce, nie pozwala sobą kierować; jest to bardzo ważny okres uczenia się swoich możliwości społecznych i demonstracja kształtującej się osobowości. Chcą o czymś decydować! Wystarczy więc często pozwolić dzieciom na alternatywne samodzielne decyzje (możesz ubrać tę bluzkę lub tę; jeść kaszkę lub kanapkę itp.) - aby dziecko podejmując samodzielnie decyzję, czuło się usatysfakcjonowane, a my unikamy awantury.
Warto pamiętać, że okres trzech pierwszych lat życia jest decydujący dla rozwoju uczuć wyższych, potrzeb psychicznych (w tym poznawczych i potrzeb samodzielności) oraz dla budowania fundamentów pod wszystkie procesy poznawcze. Pozwólmy zatem dzieciom być na tyle samodzielne, na ile je na to stać.