Epidemia nieśmiałości.

NIEŚMIAŁOŚĆ

Nieśmiałość jest częstym stanem ducha, który nierzadko przeradza się w zaburzenie emocjonalne na płaszczyźnie adaptacyjnej, poznawczej, behawioralnej, oraz motywacyjnej. Umiarkowane doświadczanie nieśmiałości jest czymś powszechnym i zdrowym. Każdy z nas odczuwał wobec nowych sytuacji jakiś niepokój. To wzbudza w nas ostrożność i pomaga w przetrwaniu. Może to być stan chwilowy, lub lekka tendencja do odczuwania tego uczucia. Wówczas możemy mówić o tym, iż jest to cecha charakteru, o ile nie zaburza funkcjonowania jednostki w społeczeństwie. Niestety, coraz częściej zauważa się, iż nieśmiałość przybiera długotrwały okres trwania o silnym działaniu. Zwiększa się liczba dzieci, które odczuwają nadmierne, patologiczne uczucie nieśmiałości, które zaburza ich funkcjonowanie w grupach społecznych i przyczynia się do powstania np. najczęstrzego zaburzenia lękowego - fobii społecznej. W skrajnych wypadkach może dojść do całkowitego wykluczenia społecznego i zamknięcia się jednostki w sobie. Wiąże się to z utratą kontroli nad własnym życiem, oraz silną depresją. Niezdrowa nieśmiałość staje się poważnym problemem naszej cywilizacji. Dzieci przez nią mają problemy w szkole, wpadają w nałogi, nie czują satysfakcji z życia.

Jak rozpoznać, czy dziecko jest nieśmiałe?

Dziecko podczas przebywania w centrum uwagi, proszenia o pomoc, w interakcjach z nieznajomymi lub nowo poznanymi osobami, w czasie ujawniania swoich uczuć wykazuje uczucie zażenowania, przytłoczenia, lęku, zakłopotania. Nie jest asertywne. Unika podejmowania działań, które mogłyby zostać poddane ocenie. Ma niską samoocenę. W sytuacjach związanych z interakcją z drugim człowiekiem dziecko ma przyspieszony puls, spuszczoną głowę, zaczerwienienie, zwiększoną potliwość ciała, napięcie mięśniowe. Unika ludzi, izoluje się. Woli towarzystwo zwierząt niż ludzi. Wycofuje się z życia społecznego, np. z uczestnictwa w apelach szkolnych, imprezach w przedszkolu. Dzieci nieśmiałe bardzo często maskują swoje poczucie niepokoju w kilku przejawach. W okresie dojrzewania nieśmiałość może objawić się agresją, nadmiernym tupetem, izolacją, odrzuceniem zainteresowania opinnią innych ludzi. W przedszkolu, szkole dzieci tworzą różne grupy, bandy, zespoły. Dziecko nieśmiałe próbując się przypodobać porzuci swą asertywność i stanie się konformistyczną marionetką. Nieśmiałość może również objawić się wagarami, ucieczką przed nowymi sytuacjiami, grą nieobecnego, zamyślonego. Pracoholizm może dopaść również nieśmiałe dziecko, które od swoich problemów emocjonalych ucieknie w naukę i zaspakajanie oczekiwań rodziców, oraz nauczycieli, budując swą wartość na dobrej ocenie. Najgorszym przejawem nieśmiałości jest narcyzm.

Przyczyna

Przyczyną nieśmiałości mogą być cechy charakteru, takie jak: Stawianie sobie wysokich poprzeczek - to jest dominacja idealnego ja, bo każdy nosi w sobie pierwiastek narcyza. Niestabilna samoocena. Rozbieżność między ja realnym i tym idealnym. Są to przyczyny częste w okresie dojrzewania podczas budowania światopolgądu i obrazu własnej osoby. Do nieśmiałości prowadzą zazwyczaj błędy wychowawcze, urazy w inerakcjach (takie jak odrzucenie, ośmieszenie, akt agresji), wygurowane oczekiwania rodziców, ocenianie dziecka, porównywanie do innych, mała ilość pochwał, duża ilość wymienianych wad i pretensji, niedostateczne przyswojenie umiejętności społecznych, np. poprzez izolację (często jest to błędnym kołem). Dzieci również mogą nauczyć się nieśmiałości od swoich rodziców, lub przejąć te cechy od swoich autorytetów z okresu wczesnego dzieciństwa. Naukowcy twierdzą, iż wpływ ma również budowa mózgu. Nieśmiałości sprzja również odczuwanie rywalizacji, pośpiechu, nacisku na rozwój w środowisku pełnym złożonych norm społecznych.

Uwaga! Introwertyczne dziecko!

Nieśmiałość nie jest tym samym co introwertyczny temperament, choć z powodu podobieństwa niektórych zachowań introwertycy często bywają mylnie uważani za nieśmiałych, szczególnie przez ekstrawertyków. Niechęć introwertyków do niektórych rodzajów aktywności społecznej i ograniczanie kontaktów z ludźmi nie są jednakże spowodowane lękiem i obawą przed oceną, lecz są kwestią autentycznej preferencji, związanej z ogólniejszą potrzebą unikania nadmiaru stymulacji. Oczywiście introwertycy mogą również być nieśmiali (pewne badania wskazują, że w tej grupie nieśmiałość występuje nawet częściej niż wśród ekstrawertyków). W przeciwieństwie do introwersji, nieśmiałość nie jest zdeterminowana fizjologicznie, może zostać nauczona i oduczona. Introwertyzm oznacza cechę osobowości polegającą na tendencji do kierowania swojej percepcji i działań do wewnątrz – na własne myśli i emocje, z jednoczesnym zmniejszonym zainteresowaniem i aktywnością skierowanymi na świat zewnętrzny. U introwertyków występuje brak umiejętności radzenia sobie z wieloma bodźcami naraz. Tu się liczy cisza, spokój, życie emocjonalne, filozofia, potrzeba chwili samotności, dbanie o swoją indywidualność wewnętrzną.

Jak pomóc dziecku:

- Na jedną naganę przypada pięc pochwał. - Inicjuj zabawy, które odzwierciedlają sytuacje związane z interakcjami społecznymi, np. zabawa w szkołę, sklep, lekarza. Skupiaj się szczególnie na tych sytuacjach w których dziecko odczuwa lęk. - Zaprzyjaźnij się z rodzicami dzieci w podobnym wieku i inicjujcie wspólnie spotkania, przyjęcia, wyjazdy. - Naucz dziecko, aby dziękowało za komplemanty, a nie im zaprzeczało. - Nie skupiaj się na nieśmiałości dziecka, nie dramatyzuj, ani nie wytykaj braku asertywności. - Nie rozpamiętuj tygodniami jakiś potknięć dziecka, nawet jeżeli zrobiło coś naprawdę złego. - Nie wzbudzaj nigdy poczucia winy. - Naucz dziecko przegrywać i odpowiednio reagować na odrzucenie. - Buduj dobrą samoocenę dziecka. - Wprowadź starsze dziecko w środowisko, które skupia się na konkretnych, kreatywnych zadaniach np. lekcje języka angielskiego, klub fotograficzny. - Naucz dziecka poznawania nowych ludzi. - Kup psa, ponieważ na spacerach pozna równieśników z dzielnicy, oraz miłośników psów. - Dobrym pomysłem jest zapisanie starszego dziecka na fitness, czy siłownie. W zdrowym, silnym ciele zdrowy, pewny siebie duch. - Opowiadaj, iż Tobie również zdarza się odczuwać nieśmiałość, lub lęk. - Planujcie i rozpisujcie przebieg ważnych rozmów, wydażeń tak, aby oswoić z nimi dziecko. - Dużo rozmawiajcie o rzeczach błahych, ale również tych poważnych. Często poruszajcie temat emocji, interakcji, samooceny. - Zapoznaj dziecko z pojęciem nieśmiałości poprzez przeczytanie lektury jej dotyczącej. - Akceptuj emocje dziecka. - Przedstaw zalety nieśmiałości. Takie dzieci mają bardzo bogate życie wewnętrzne, rozmyślają nad wieloma tematami. Mają więcej czasu na swój rozwój, ponieważ unikają wypadów ze znajomymi, sytuacji w których mieliby mieć doczynienia z interakcjami. Żyją w swoim świecie. Potrafią wspaniale słuchać. Żadziej się rozczarowywują, ponieważ bardzo realistycznie podchodzą do życia. Skupiają się na rowijaniu swoich zainteresowań nie zwarzajac na świat zewnętrzny. Z tego powodu są dobrzy w swoich dziedzinach i wyrastaja na specjalistów. Pozwól dziecku najpierw zaakceptować swoją osobę i nieśmiałość, a potem zwalczajcie problemy.

Nieśmiałość zacząć się może już u dwuletniego dziecka. Tym wcześniej zaczniejsz pracę nad dzieckiem tym lepiej.