Zapalenie ucha środkowego

Jak złagodzić ból przy zapaleniu ucha? Co robić, gdy dochodzi do wycieku ropy?

Przy zapaleniu ucha środkowego ból jest bardzo silny. Dziecko zazwyczaj wysoko gorączkuje. Maluch jest niespokojny, trze głową, łapie się za ucho. Rzadziej infekcja przebiega skąpoobjawowo, tak, że pierwszym objawem jest ropny wyciek z ucha. Ból łagodzimy, podając regularnie leki przeciwbólowe (paracetamol) i/lub przeciwzapalne (ibuprofen), można stosować ciepłe i suche, ale nie gorące okłady na uszy. U dzieci powyżej 2. roku życia nie zawsze potrzebny jest antybiotyk. Bez zalecenia lekarza nie wolno wpuszczać dziecku do ucha żadnych kropli. Zapalenie nieleczone, leczone za krótko lub zbyt późno prowadzi do zapalenia przewlekłego i uszkodzenia słuchu. Dziecko, u którego podejrzewamy zapalenie ucha, zawsze musi być zbadane przez pediatrę, a rozpoznanie stawiane jest na podstawie badania otoskopowego. Nie wolno wkładać dziecku do uszu żadnych wacików. Wyciek z ucha przy ropnym zapaleniu ucha występuje wtedy, gdy dochodzi do samoistnej perforacji błony bębenkowej. W takiej sytuacji rodzice nie powinni sami podejmować żadnych działań, tylko jak najszybciej zgłosić się do pediatry lub laryngologa. 

Czy możliwe jest bezobjawowe zapalenie ucha? Moja córka skarżyła się na ból uch, gdy ją odbierałam z przedszkola, ale ból minął, nie miała też żadnych innych objawów. Mimo to lekarz stwierdził po badaniu, że to zapalenie ucha i przepisał antybiotyk. Czy słusznie?

Ostre zapalenie ucha środkowego występuje u ponad 50% dzieci do 3. roku życia i jest to jedna z najczęstszych przyczyn wizyt lekarskich u dzieci w tym wieku. W większości przypadków choroba jest poprzedzona nieżytem nosa, czyli katarem. Zakażenie wirusowe nosogardła może prowadzić do obrzęku trąbki słuchowej i powodować zaburzenia wentylacji ucha środkowego, co sprzyja szerzeniu się drobnoustrojów patogennych pochodzących z nosogardła. Choroba może mieć zarówno etiologię wirusową (tak jest najczęściej na początku choroby), jak i bakteryjną.
Naturalny przebieg choroby jest taki, że u około 2/3 chorych dolegliwości ustępują samoistnie w ciągu doby. Nawet u 10% dzieci może dojść jednak do perforacji błony bębenkowej. Bardzo częste są również nawroty choroby (stanowią one nawet do 40% przypadków leczonych antybiotykiem).
Rozpoznanie choroby opiera się na typowym obrazie w  badaniu otoskopowym oraz objawach klinicznych zgłaszanych przez pacjenta (ból, wysięk z ucha, gorączka).
W leczeniu olbrzymią rolę odgrywają leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, przeciwzapalne. Nie zawsze w leczeniu konieczny jest antybiotyk.
Obecnie uważa się, że natychmiastowe zastosowanie antybiotyku w ostrym zapaleniu ucha środkowego jest zalecane:
- u dzieci poniżej 6. miesiąca życia;
- u dzieci z wysoką gorączką i wymiotami;
- u dzieci poniżej 2. roku życia z obustronnym zapaleniem ucha środkowego;
- u chorych z wyciekiem z ucha.
W pozostałych przypadkach niepowikłanego ostrego zapalenia ucha środkowego zalecane jest generalnie stosowanie przez 2-3 dni „zasady czujnego wyczekiwania bez podawania antybiotyku”.
Podsumowując, decyzja lekarza o podaniu antybiotyku zarówno na podstawie obrazu badania otoskopowego, jak i na podstawie ogólnej wiedzy na temat stanu zdrowia dziecka mogła być uzasadniona. Niepowikłane zapalenia ucha jest jak najbardziej chorobą, którą leczy pediatra, niekoniecznie laryngolog. Wydaje się, że najlepiej byłoby, gdyby dziecko mogło być jeszcze raz zbadane przez lekarza, który dziecko już badał. Tylko wówczas naprawdę możliwa jest właściwa ocena dynamiki choroby.

Jakie czynniki powodują zwiększone ryzyko wystąpienia zapalenia ucha u dziecka?

Znane czynniki ryzyka wystąpienia zapalenia ucha to:
- wiek < 2 r. ż.,
- ekspozycja na choroby infekcyjne dróg oddechowych,
- uczęszczanie do żłobka lub przedszkola,
- krótki okres karmienia piersią (poniżej 3. miesięcy),
- długotrwałe stosowanie smoczków,
- nikotynizm u rodziców,
- predyspozycje genetyczne,
- wady twarzoczaszki.