Żółtaczka fizjologiczna Wersja archiwalna

Żółtaczka, czyli żółte zabarwienie skóry, śluzówek, spojówek, nie jest sama w sobie chorobą, ale objawem, który może świadczyć, lecz nie musi, o obecności choroby. Wystąpienie zażółcenia skóry i śluzówek jest skutkiem podwyższenia w surowicy krwi stężenia substancji zwanej bilirubiną. Wyróżnia się tak zwaną frakcję pośrednią i bezpośrednią bilirubiny. Żółtaczkę stwierdza się u ponad połowy donoszonych noworodków i u 80 % urodzonych przedwcześnie (czyli przed ukończonym 38 Hbd). Stwierdzenie żółtaczki u noworodka wymaga ustalenia, czy ma ona charakter fizjologiczny, czy patologiczny

Zdecydowanie najczęściej mamy do czynienia z żółtaczką fizjologiczną. Charakteryzuje się ona następującymi cechami:

• ujawnia się po ukończonej 24. godzinie życia,
• jest wywołana nadmiarem frakcji pośredniej bilirubiny,
• maksymalne stężenie bilirubiny nie przekracza w 4. dobie życia 12 mg% u urodzonych o czasie, a 15 mg% w 7. dobie życia u wcześniaków,
• ustępuje bez leczenia między 7. a 14. dobą życia.

Klasyfikacja, czy żółtaczka jest fizjologiczna, czy patologiczna, opiera się na ocenie:

• czasu wystąpienia żółtaczki,
• długości jej trwania,
• tempa narastania,
• stopnia nasilenia (wysokości stężenia bilirubiny)
• rodzaju podwyższonej frakcji bilirubiny

lek. med. Agnieszka Rudzka-Kocjan, pediatra

Jak przebiega żółtaczka patologiczna u noworodków?

O żółtaczce patologicznej myślimy, gdy:

• wystąpi w pierwszej dobie życia noworodka,
• stężenie bilirubiny narasta zbyt szybko,
• jeżeli wzrasta poziom frakcji bezpośredniej bilirubiny
• oraz gdy żółtaczka trwa zbyt długo (powyżej 10 dni u noworodków donoszonych i 21 dni u wcześniaków). Nie dotyczy to jednak dzieci karmionych piersią.

Żółtaczka u noworodków karmionych piersią wymaga oddzielnego omówienia. U 50 % dzieci karmionych piersią żółtaczka jest bardziej nasilona (powyżej 15 mg/dl) i może trwać tygodnie, a nawet miesiące. Wyróżnia się 2 postaci żółtaczki karmionych piersią: wczesną i późną. Postać wczesna pojawia się w 1. tygodniu życia, bilirubina przekracza 12 mg%, najwyższe stężenia są pomiędzy 3. a 6. dobą życia. Spowodowana jest nieefektywnym  karmieniem piersią w pierwszych dobach życia. Jej zapobieganie polega na karmieniu piersią co 2-3 godziny, niedopajaniu maluszka glukozą i zapewnieniu opieki doradcy laktacyjnego.
Postać późna może trwać nawet do 3. miesiąca życia. Zdarza się, ale rzadko, że poziomy bilirubiny są bardzo wysokie. Przyczyny są złożone. Uważa się, że wynikają głównie z obecności w mleku mamy enzymu zwanego beta-glukuronidazą. Zalecenia dotyczące ewentualnego przerwania karmienia piersią są indywidualizowane. Bardzo istotne jest, aby pochopnie nie przerywać karmienia naturalnego u wszystkich noworodków z  żółtaczką, lecz jedynie w przypadku wysokich poziomów bilirubiny zagrażających wystąpieniem powikłań pod postacią encefalopatii (czyli uszkodzenia mózgu) bilirubinowej.