Refluks żołądkowo-przełykowy

Refluks jest zwykle powodowany przez niedojrzałość dolnego zwieracza przełyku albo mięśni części wpustowej żołądka, które przepuszczają pokarm z powrotem do góry w czasie lub po jedzeniu. U niektórych dzieci treść pokarmowa szybko cofa się do żołądka, u innych zalega w przełyku, powodując uszkodzenie jego wyściółki. U innych dostaje się ona aż do ust (regurgitacja), a następnie jest znowu połykana. Gdy mięśnie stają się dojrzalsze oraz wskutek wprowadzenia zmian dot. sposobu odżywiania, objawy refluksu samoistnie ustępują (przeważnie między 6. a 9. miesiącem życia, niektórzy autorzy wspominają o 12. miesiącu jako górnej granicy wiekowej). U bardzo niewielu maleństw zjawisko to występuje w starszym wieku. Żadna z płci nie jest szczególnie predysponowana do jego wystąpienia. Ulewanie się to mimowolne cofanie się pokarmu do ust i poza nie (pokarm widać na zewnątrz - na wargach, policzkach dziecka). Przy refluksie żołądkowo-przełykowym treść pokarmowa cofa się tylko do poziomu przełyku. Jeśli refluks obejmuje też dwunastnicę będącą pierwszym odcinkiem jelita cienkiego, nazywany jest refluksem dwunastniczo-żołądkowo-przełykowym. Uwaga: Ulewanie się jest zawsze związane z refluksem, ale nie każde zarzucenie treścią (refluks) musi się zakończyć ulewaniem. Regurgitacja polega na cofnięciu się pokarmu do ust, nie widać go poza nimi. Tym różni się ona od ulewania się.

Jak pomóc dziecku z refluksem?

• jeśli to możliwe, warto kontynuować karmienie piersią, ponieważ u dzieci odżywianych w ten sposób objawy są lżejsze;
• podawać dziecku mniej pokarmu - objawy refluksu są zawsze silniejsze w przypadku przejedzenia. Lepiej karmić niemowlę częściej, podając mu mniej pokarmu, niż powodować przepełnienie żołądka;
• ułatwiać odbijanie się - kilkakrotnie w czasie karmienia;
• zagęszczać pokarm (u dzieci niekarmionych piersią) - dodając płatków ryżowych do jedzenia. Należy przerwać tę czynność, gdy nie widać poprawy po 3 5 dniach. Można zamiast płatków zastosować skrobię albo mączkę z ziaren chleba świętojańskiego (nazywanego także ceratonią lub szarańczynem). Mieszanki o specjalnej formule można kupić w aptece;
• unikając określonej pozycji ciała - leżącej, zwłaszcza na plecach, bardziej wskazane jest ułożenie na boku - a także zbyt nasilonej aktywności fizycznej krótko po posiłku. Nie wolno wtedy także naciskać na brzuszek. Nie kładziemy dziecka od razu po karmieniu, ale chwilę nosimy je jeszcze na rękach;
• kładąc dziecko w łóżeczku, warto zadbać o to, by główka i plecy znajdowały się wyżej niż reszta ciała, wtedy bowiem przełyk umieszczamy wyżej od żołądka. Można w tym celu unieść wezgłowie łóżeczka albo posłużyć się specjalną poduszką w kształcie klina. W tzw. terapii ułożeniowej stosuje się odwróconą pozycję Trendelenburga na brzuchu w uniesieniu 30 stopni. Terapia ułożeniowa jest stosowana przede wszystkim u dzieci poniżej 6. miesiąca życia, ponieważ starsze niemowlęta są zbyt ruchliwe i trudno jest im wytrwać przez dłuższy czas w tej pozycji;
• unikając zbyt ciasnych ubranek - może się wtedy zwiększać ciśnienie wewnątrzbrzuszne, a to zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia refluksu. Starsze dzieci, u których występuje nadal zarzucanie zawartości żołądka do przełyku, powinny unikać mocno przyprawionych (pikantnych) potraw, czekolady, czosnku, cebuli, mięty, niektórych słodyczy, pokarmów zawierających dużo tłuszczów, kwasów (owoców cytrusowych i soków produkowanych z nich) oraz napojów gazowanych i zawierających kofeinę. Na 2-3 godziny przed pójściem spać nie powinny już one niczego jeść.

Najczęstsze objawy refluksu żołądkowo-przełykowego to ulewanie się i wymioty. Inne symptomy:

• rozdrażnienie i niepokój oraz zaburzenia snu,
• niechęć do jedzenia (brak apetytu),
• spadek wagi ciała,
• anemia (niedokrwistość),
• utrudnione lub bolesne przełykanie,
• zaburzenia ze strony układu oddechowego: powtarzające się zapalenia oskrzeli, płuc, astma oskrzelowa, napady bezdechów (dziecko nie oddycha dłużej niż przez 20 sekund). Ostatnio badacze uważają, iż z refluksem wiążą się także:

• przewlekłe zapalenia ucha środkowego,
• ubytki szkliwa zębowego,
• nieprzyjemny zapach z jamy ustnej,
• wrażenie ucisku w gardle,
• choroby krtani.

 Diagnoza

Najbardziej polecanym obecnie badaniem w celu rozpoznania refluksu żołądkowo-przełykowego jest 24-godzinne monitorowanie pH przełyku (pH-metria), będące również doskonałą metodą monitorowania skuteczności leczenia, jak również scyntygrafia.

Powiązane artykuły:

• http://www.mamopedia.pl/0-3-mies/zdrowie/ulewanie