W pierwszych dobach życia noworodek jest badany wiele razy. Gdy ty będziesz odpoczywać po trudach porodu, twoje nowo narodzone dziecko czeka prawdziwy maraton badań i testów. Wszystko po to, żeby jak najwcześniej zorientować się w stanie jego zdrowia. Przede wszystkim wykluczyć najpoważniejsze nieprawidłowości lub udzielić mu pomocy, jeśli okaże się niezbędna. Część z badań odbywa się jeszcze na bloku porodowym, ale większość już w twojej obecności.

Test Apgar:

Przeprowadza się go w 1., 3., 5. i 10. minucie życia. Leżący na twoim brzuchu noworodek (z jeszcze nieodciętą pępowiną) jest obserwowany przez lekarza lub położną. Na podstawie zachowania i wyglądu dziecka wystawia mu się oceny (od 0 do 2 punktów) w pięciu kategoriach: czynność serca, oddech (płytki czy normalny), zabarwienie skóry (sina czy różowa), odruchy (czy reaguje na wkładanie cewnika do nosa), napięcie (wiotkie czy energiczne). Suma zdobytych punktów informuje, jak organizm radzi sobie w nowych warunkach. Badanie musi być powtarzane, by było miarodajne. Większość noworodków otrzymuje w dziesięciostopniowej skali od 7 do 10 punktów- taka ocena oznacza dobry stan dziecka. Jeśli ilość punktów mieści się między 4 a 6, potrzebne może być wykonanie dodatkowych badań specjalistycznych. Wynik niższy niż 4 punkty wskazuje, że sytuacja jest poważna. Jednak nawet te maluchy, które otrzymały mało punktów w teście Apgar, z czasem mogą rozwijać się prawidłowo.

Książeczka zdrowia: Ilość zdobytych punktów zostanie odnotowana w książeczce zdrowia dziecka i będzie odtąd ważną wskazówką dla każdego lekarza badającego dziecko, bo pediatra będzie ją brał pod uwagę przy ocenie jego rozwoju.

Mierzenie, ważenie itp.

Po uzyskaniu dobrego wyniku z testu Apgar, czekają maluszka niezbędne zabiegi medyczne, które odbywają się w kąciku noworodka. Toaleta pępka- polega na dezynfekcji i zaciśnięciu klamry na kikucie pępowiny. Zastrzyk z witaminy K- witamina ta wspomaga krzepnięcie krwi, czyli zapobiega krwawieniom. Ważenie- donoszony, czyli urodzony o czasie noworodek waży powyżej 2,5 kg. Średnia waga nowo narodzonego dziecka wynosi ok 3500g. Mierzenie- oczywiście nie jest bardzo dokładne. Maluszka nie można przecież rozciągnąć ani na siłę przytrzymać przy miarce, by nie uszkodzić stawów biodrowych. Noworodek mierzy najczęściej powyżej 50 cm.

Książeczka zdrowia: Pielęgniarka powinna odnotować w niej każdy z tych zabiegów (poza pielęgnacją pępka) i jego wynik.

Badanie przez neonatologa

Na sali porodowej neonatolog- pediatra zajmujący się noworodkami - obejrzy twoje maleństwo od stóp do głów. Dokładnie obejrzy, zmierzy i sprawdzi:

• Główkę- zmierzy jej obwód (powinien być o 1-2 cm większy od obwodu klatki piersiowej) i wielkość ciemiączka
• Wzrok- zaświeci malcowi w oczy latareczką, by sprawdzić reakcję źrenic.
• Język i podniebienie- upewni się, czy nie ma rozszczepu podniebienia i czy język nie jest przyrośnięty. W razie potrzeby język "uwalnia się" skalpelem jeszcze na sali porodowej, by dziecko mogło nim swobodnie poruszać i sprawnie ssać.
• Brzuszek- oceni wielkość i umiejscowienie najważniejszych narządów wewnętrznych
• Kręgosłup- przejedzie palcem wzdłuż jego linii, sprawdzając czy nie ma guzków ani wgłębień.
• Serce- sprawdzi czy nie słychać szmerów i czy serce bije we właściwym tempie- od 100 do 160 uderzeń na minutę
• Narządy płciowe- u dziewczynki zbada ujście pochwy, a u chłopca sprawdzi, czy oba jądra zstąpiły do moszny i czy ujście cewki moczowej znajduje się na końcu żołędzi.
• Kończyny- ich ruchy (powinny być symetryczne i energiczne) i wygląd. Bardzo ważne jest rozpoznanie ewentualnego zwichnięcia stawu biodrowego. Dlatego w niektórych szpitalach rutynowo wykonuje się USG stawów biodrowych
• Napięcie mięśniowe- sprawdza się, czy nie jest wzmożone lub obniżone

Jeśli neonatolog dopatrzy się czegoś niepokojącego, zleci dodatkowe badania- np. USG przezciemiączkowe główki lub ECHO serca

Książeczka zdrowia: Musi zostać w niej odnotowany obwód główki

Kontrolowanie masy ciała

Do codziennych badań w pierwszych dobach życia noworodka należy kontrolowanie masy ciała (czasem dwa razy dziennie). Przygotuj się na to, że w czasie waszego pobytu w szpitalu urodzeniowa waga twojego malucha będzie maleć. Nie martw się tym- to zupełnie normalne. Noworodek może tracić na wadze nawet przez pięć kolejnych dni. Nie powinien jednak stracić więcej niż 10% masy ciała. Za to po powrocie do domu będzie rósł w oczach.Książeczka zdrowia: Waga dziecka powinna być odnotowana w niej dwukrotnie- pierwsza liczba to wynik uzyskany tuż po porodzie, druga- to najniższa waga dziecka (wraz z podaniem doby, w której to nastąpiło)

Poziom bilirubiny

Poziom bilirubiny bada się już w pierwszej dobie i jeśli jest wysoka, monitoruje w następnych. Dalsze postępowanie zależy od tego, w której dobie okaże się on najwyższy- w pierwszej czy dopiero w trzeciej.

Najczęściej poziom bilirubiny sam normuje się w ciągu kilku dni. Jej wysoki poziom w pierwszej dobie budzi czujność, gdy dziecku grozi konflikt serologiczny lub gdy wody płodowe były zielone (może to świadczyć o tym, że doszło do zakażenia bakteryjnego). W takiej sytuacji pobiera się do badania krew z łożyska lub robi posiew, by ustalić rodzaj zakażenia i jaki antybiotyk podać. Zwykle jednak poziom bilirubiny podnosi się dopiero w trzeciej dobie (jest to tzw. żółtaczka fizjologiczna). To przypadłość, która dotyczy aż 60% noworodków. Skóra malucha robi się wtedy żółta. Jeśli bilirubinometr przystawiony do czoła i klatki piersiowej pokazuje, że poziom bilirubiny nie przekracza 12-15 mg%, a w kolejnych dobach zacznie spadać- to znak, że najdalej po 14 dniach organizm sam się z nią upora. Gdy aparat wskaże wyższy poziom, robi się badania z krwi. Maluch, który uzyska zbyt wysoki wynik, poddawany jest fototerapii, czyli naświetlaniu lampą przyspieszającą rozpad bilirubiny.

Pierwsze szczepienia:

Po 12 godzinach życia noworodek będzie zaszczepiony przeciwko gruźlicy (podskórny zastrzyk w ramię) i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (domięśniowy zastrzyk w nóżkę). Jeżeli dziecko urodziło się z masą poniżej 2 kg lub wymagało intensywnej opieki lekarskiej, szczepienie zostanie odłożone, aż maluch osiągnie wymaganą wagę i jego stan się poprawi.

Książeczka zdrowia: Brak wpisu o pierwszych szczepieniach jest informacją, że należy je wykonać w ośrodku zdrowia jeszcze przed przystąpieniem do kolejnych, wynikających z kalendarza szczepień.

Badania przesiewowe:

Jest ich sporo, a wszystkie wykonuje się w jednym celu- by wykluczyć wady, które mogłyby utrudnić prawidłowy rozwój dziecka. Przy pierwszym ogólnym badaniu sprawdzany jest staw biodrowy noworodka i to czy jego źrenice reagują na światło. W drugiej dobie lub nawet później (bo po urodzeniu malec może mieć uszy zaklejone mazią płodową) sprawdzane jest czy dziecko reaguje na dźwięki.

Po upływie drugiej doby pielęgniarka pobierze z pięty dziecka kroplę krwi i naniesie ją na specjalną bibułę- to posiewowe badania sprawdzające prawdopodobieństwo wystąpienia chorób metabolicznych- fenyloketonurii i hipotyreozy. To bardzo rzadkie, ale poważne choroby. Na szczęście w porę rozpoczęte leczenie całkowicie eliminuje potencjalne zagrożenie. Od pewnego czasu w szpitalach przeprowadza się także przesiewowe badania w kierunku mukowiscytozy. Jeśli wynik badań przesiewowych okaże się niepokojący (a zwykle poznaje się go dopiero po opuszczeniu szpitala), laboratorium wyślę list na podany w karcie adres pobytu.

Badania przed wypisem

Jeśli jesteś w dobrej formie, a maluch nie ma nasilonej żółtaczki ani kłopotów z przyjmowanie pokarmów i wydalaniem, możecie szykować się do domu. Przed wypisem neonatolog jeszcze raz zbada twoje dziecko (osłucha je, obejrzy skórę, być może sprawdzi odruchy). Nim opuścisz szpital, upewnij się, czy Książeczka Zdrowia Dziecka zawiera opis wszystkich badań i szczepień, które przeszedł malec, czy podana jest jego waga (dwa wpisy), wzrost, obwód główki, poziom bilirubiny. To naprawdę ważne dane. Sprawdź też, jakie zalecenia wpisał lekarz- może trzeba pójść z maluchem do jakiegoś specjalisty, wykonać jakieś dodatkowe badania.

Powiązane artykuły:
http://www.mamopedia.pl/0-3-mies/zdrowie/badania-przesiewowe
http://www.mamopedia.pl/0-3-mies/zdrowie/pierwsze-szczepienia
http://www.mamopedia.pl/0-3-mies/zdrowie/wazenie-dziecka

Liniki do źródeł:
http://www.edziecko.pl/pierwszy_rok/1,79405,5881924,Badanie_na_powitanie.html
http://www.poradnikzdrowie.pl/ciaza-i-macierzynstwo/zdrowie-dziecka/pierwsze-badania-noworodka_35247.html