Choroby prącia

Prawidłowa budowa prącia:

Najczęstszą patologią w budowie napletka jest stulejka (phimosis), czyli zwężenie ujścia napletka uniemożliwiające (stulejka całkowita) lub utrudniające (stulejka częściowa) ściąganie napletka (w wzwodzie i/lub w stanie spoczynku). Za stulejkę uważa się również taki stan, w którym napletek pozwala się odprowadzić do rowka zażołędnego, ale w trakcie erekcji powoduje ucisk i ból.

Omawiana nieprawidłowość nie jest niebezpieczna dla zdrowia czy życia, nie stanowi poważnego problemu medycznego, jednak nie powinna być zlekceważona - powinno się ją jak najszybciej usunąć, gdyż może doprowadzić do niebezpiecznych komplikacji zdrowotnych. Patologią często towarzyszącą stulejce jest za krótkie wędzidełko, które również może powodować problemy w odprowadzaniu napletka lub być powodem wyginania ku dołowi główki prącia w stanie wzwodu.

Stulejka nabyta

Stulejka uważana była kiedyś wyłącznie za wadę wrodzoną. Mija się to z prawdą, gdyż bardzo duża część stulejek jest nabyta. Głównymi powodami powstawania stulejki nabytej są:

• nieprawidłowa pielęgnacja niemowlaka,
• niewłaściwe nawyki higieniczne,
• stany zapalne cewki moczowej, żołędzi i napletka,
• komplikacje cukrzycowe.

Konsekwencje wystąpienia stulejki

Stulejka może być przyczyną następujących komplikacji zdrowotnych:

1. W większości przypadków osoby ze stulejką nie mogą prowadzić prawidłowego życia seksualnego. Niemożność odprowadzenia napletka lub jakiekolwiek utrudnienia z jego ściągnięciem powodują dużą bolesność przy każdej próbie podjęcia współżycia.
2. Próba współżycia lub ściągnięcia napletka na siłę może doprowadzić do jego uwięźnięcia w rowku zażołędnym (bez możliwości powrotu), czyli do powstania załupka (paraphimosis). Stan taki wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej, gdyż grozi martwicą prącia.
3. Stulejka całkowita uniemożliwia utrzymanie prawidłowej higieny intymnej. Niewymywanie podczas codziennej toalety spod napletka jego wydzieliny, czyli mastki (snegma), oraz złogów rozkładającego się moczu powoduje częste stany zapalne cewki moczowej, dróg moczowo-płciowych i prostaty. Udowodniono, że częste stany zapalne dróg moczowych są bezpośrednią przyczyną raka prącia u mężczyzn oraz raka szyjki macicy u partnerek seksualnych mężczyzn ze stulejką lub nieposiadających prawidłowych nawyków higienicznych.
4. Stulejka częściowa lub całkowita ma zazwyczaj tendencje do powiększania się, tzn. w wyniku prób ściągnięcia napletka lub napięcia w trakcie erekcji dochodzi do powstawania mikropęknięć na powierzchni napletka (często niewidocznych gołym okiem), które bliznowacieją i powodują coraz mocniejsze zwężanie ujścia napletka. W skrajnych przypadkach spotyka się osoby ze stulejką uniemożliwiającą oddawanie moczu lub powodującą powstawanie "efektu balonika" przy próbie oddawania moczu.
5. Istotne są również problemy psychologiczne. Nastolatki w okresie dojrzewania i młodzi mężczyźni w sposób szczególnie wrażliwy traktują wszystkie sprawy związane z narządami płciowymi. "Inność", "patologia" - stwierdzane u siebie przez dojrzewającego chłopca są źródłem różnych zahamowań i problemów natury emocjonalnej. Dlatego ważną rolę odgrywa w tym zakresie właściwa edukacja rodziców oraz opieka pediatryczna i położnicza w okresie wczesnodziecięcym.

Profilaktyka i wczesne rozpoznanie  

W wielu krajach i kulturach praktykuje się obrzezanie (usunięcie części napletka) u niemowląt płci męskiej. Przykładowo w Stanach Zjednoczonych w poprzednich dziesięcioleciach praktykowano ten zabieg u wszystkich chłopców, bez względu na opinię i zgodę rodziców. Obecnie ponad 60% rodziców chłopców w tym kraju dalej decyduje się na wykonanie tego zabiegu w kilka dni po urodzeniu. Zabieg jest łatwy i - ze względu na niewielkie jeszcze unerwienie napletka u noworodków - praktycznie niebolesny. Usunięcie napletka w kilka dni po urodzeniu gwarantuje, że problem stulejki w przyszłości się nie pojawi. Pielęgnacja obrzezanego chłopca jest prosta i nie wymaga szczególnego omówienia. W Europie obrzezanie dzieci jest jednak zabiegiem rzadko stosowanym. W związku z tym należy zwrócić szczególną uwagę na prawidłową pielęgnację chłopców w pierwszych latach życia.

W przypadku niemowląt i małych dzieci do ukończenia 3. roku życia niemożliwość odsunięcia napletka do rowka zażołędnego uważa się za stan fizjologicznie prawidłowy, zazwyczaj niespowodowany stulejką. Noworodki płci męskiej w większości przypadków przychodzą na świat z napletkiem mocno sklejonym mastką z żołędzią prącia. W żadnym przypadku nie wolno na siłę odsuwać napletka. Często rodzice, położne, a nawet lekarze pierwszego kontaktu próbują niemowlakom ściągnąć napletek. Prowadzi to do poważnych komplikacji - popękania napletka, naderwania wędzidełka, uszkodzenia powierzchni żołędzi - i jest bardzo bolesne dla dziecka. Tego typu działania są bezpośrednim powodem powstania właściwej stulejki, gdyż pęknięty napletek bliznowacieje i ulega zwężeniu. Działanie takie jest absolutnie nieprawidłowe z medycznego i pielęgnacyjnego punktu widzenia.

Proponowany sposób pielęgnacji chłopców:

1. Do ukończenia pierwszego roku życia chłopca w żadnym przypadku nie próbujemy odsuwać napletka. Przez pierwsze miesiące lub nawet lata życia chłopca mastka sklejająca napletek z żołędzią powinna ulegać powoli samoistnemu wymywaniu i rozpuszczaniu. Zabiegi higieniczne ograniczamy do codziennej kąpieli, obmywania prącia z zewnątrz (bez ściągania napletka) i dbania o to, aby nie doszło do zakażenia napletka lub cewki moczowej resztkami kału.
2. Po ukończeniu 1 roku życia co dwa, trzy miesiące próbujemy w czasie kąpieli ściągnąć chłopcu napletek. Uważamy, żeby czynność tę wykonywać bardzo delikatnie i nie sprawiać dziecku bólu. Jeżeli ściągnięcie napletka powiedzie się, żołądź wymywamy dokładnie z resztek mastki.
3. Jeżeli do ukończenia 3 roku życia nie uda się zsunąć chłopcu napletka, powinno się zasięgnąć porady urologa lub chirurga dziecięcego. Wyłącznie specjalista może ocenić, co jest powodem zaistniałego stanu - sklejenie napletka z żołędzią czy stulejka. W pierwszym przypadku lekarz dokona odklejenia napletka, a w drugim prawdopodobnie zaproponuje leczenie chirurgiczne. Oba zabiegi wykonuje się u dzieci w znieczuleniu, zabieg usunięcia stulejki - bezwzględnie w znieczuleniu ogólnym. W niewielkim procencie przypadków lekarz może zadecydować o próbie podjęcia leczenia stulejki sterydami (podawanymi w maści). Leczenie takie jest możliwe wyłącznie u małych dzieci (odpowiednia podatność skóry na leki hormonalne) i tylko z lekką stulejką (niewielkim zwężeniem ujścia napletka). Mimo, że pozwala uniknąć stresującego dla dziecka zabiegu chirurgicznego, nie daje jednak gwarancji pełnego wyleczenia i zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia tej patologii w późniejszym wieku. Pamiętajmy, że im wcześniej poddamy dziecko zabiegowi, tym będzie on dla niego mniej stresujący i bolesny.
4. Bez względu na wiek chłopca powinniśmy natychmiast udać się do urologa lub chirurga dziecięcego w przypadku wystąpienia stanu zapalnego (opuchnięcie prącia, zaczerwienienie). Lekarz prawdopodobnie dokona odklejenia napletka i zleci dalsze leczenie antybiotykiem w maści.

Nauka codziennej higieny

Bardzo ważne w profilaktyce stulejki są właściwe nawyki higieniczne. Po odklejeniu napletka (samoczynnym lub przez lekarza) pamiętamy, aby codziennie przy każdej kąpieli odsuwać dziecku napletek i wymywać żołądź z resztek mastki i moczu. Chłopca uczącego się samodzielnie załatwiać, instruujemy, że przy każdorazowym oddawaniu moczu należy odsłonić żołądź. Nawyk ten dodatkowo zapobiegnie powstawaniu stanów zapalnych narządów płciowych, odkładaniu się nadmiaru mastki i ponownemu sklejeniu napletka z żołędzią. Starsze dzieci, samodzielnie myjące się, instruujemy o konieczności codziennego ściągania napletka i wymywania żołędzi.

Leczenie operacyjne  

Leczenie stulejki polega na przeprowadzeniu zabiegu chirurgicznego, który można wykonać zarówno w warunkach szpitalnych, jak i ambulatoryjnych. Najczęściej proponowanym przez lekarzy jest znieczulenie miejscowe. Jednak ze względu na mocne unerwienie penisa, zabieg w znieczuleniu miejscowym może okazać się bardzo bolesny dla mężczyzn z niskim progiem odczuwania bólu. Decyzję o rodzaju znieczulenia powinien podjąć lekarz w porozumieniu z pacjentem lub zgodnie z jego życzeniem. Wielu pacjentów świadomie decyduje się na znieczulenie ogólne, które zapewnia bezbolesne przeprowadzenie operacji i w zasadzie nie ma skutków ubocznych (krótki czas trwania zabiegu). Znieczulenie ogólne jest również absolutnie zalecane w przypadku zabiegu u dzieci.

Przed wykonaniem zabiegu pacjent (lub rodzice dziecka) i lekarz ustalają również sposób wykonania korekcji stulejki. Wszystkie istniejące metody można podzielić na dwie grupy: plastyka napletka lub obrzezanie.

Witryny poświęcone temu problemowi:

• www.stulejka.com - najlepsza chyba polska strona o stulejce i innych schorzeniach, zawiera rozbudowane FAQ i prężnie działające forum czytelników;
• www.circlist.com - strona w języku angielskim o obrzezaniu, technikach zabiegu, omawia problem bardzo dogłębnie, zawiera linki do innych stron o stulejce i obrzezaniu;
• www.male-initiation.net - strona w języku angielskim, edukacyjna, bogate źródło wiedzy o stulejce i innych patologiach;
• www.edae.gr/circumcision.html - zbiór linków do innych stron (niestety, wiele odnośników już jest nieaktualnych).

Za: Andrzej Piotr Szyndrowski, artykuł z "Vademecum pielęgniarki i położnej - edycja 2005". Konsultacja medyczna: dr n. med. Waldemar Gołębiowski

Powiązane artykuły:

• http://www.mamopedia.pl/0-3-mies/zdrowie/spodziectwo
• http://www.mamopedia.pl/7-9-mies/zdrowie/stulejka

Źródło: http://www.stulejka.com/index.php3?strona=stulejka1