Centyle - prawidłowy rozwój dziecka

Co oznacza, że dziecko jest w 10 albo 50 centylu? Dlaczego określanie, w którym centylu jest dziecko, jest ważne?

Do oceny rozwoju fizycznego stosuje się tabele i wykresy (siatki). Przedstawiono w nich procentową częstość występowania wartości danej cechy. Na ich podstawie można porównać wartości, np. masy ciała u badanego dziecka z danymi odpowiednimi dla jego płci i wieku, i ocenić, czy mieszczą się w granicach normy. Siatki centylowe to przedstawienie na wykresie zmian danej wartości wraz z wiekiem dziecka.

Jak należy posługiwać się siatkami centylowymi? Na osi poziomej odznaczamy wiek dziecka w miesiącach lub latach, na osi pionowej wartość interesującej nas cechy (masa ciała, wzrost, obwód głowy). Z punktów tych wyprowadza się linie prostopadłe, punkt ich przecięcia się oznacza pozycję centylową. Pasmo między 10. a 90. centylem wyznacza zakres normy. I tak np. wartości na poziomie 50. centyla oznaczają, że 50% dzieci w tym wieku ma większą masę ciała lub wzrost, a 50% mniejszą. 

W ocenie prawidłowego wzrastania u dziecka ważna jest obserwacja długofalowa. Nanosząc na siatkę centylową kolejne wartości pomiarów danego parametru, uzyskujemy indywidualną krzywą rozwoju. Krzywe wzrastania powinny przebiegać w obrębie 1-2 sąsiadujących pasm centylowych. Jeśli indywidualna krzywa w krótkim czasie (np. 2 lat) przekracza 2 przedziały w górę lub w dół, oznacza to, że przebieg wzrastania jest inny niż w większości przypadków, co nie zawsze oznacza – nieprawidłowy. Ale z pewnością wymaga konsultacji pediatrycznej i wnikliwej analizy.  

Za pomocą siatek centylowych możemy również określić, czy zachowane są proporcje, np. między masą ciała a wzrostem. Wyznaczamy pozycje na siatkach dla obu tych cech i proporcje uznaje się za prawidłowe, gdy ich pozycje centylowe leżą w sąsiednich pasmach centylowych lub różnią się najwyżej o dwa pasma centylowe.