Fascynujące jest obserwować, jak nasze dziecko się rozwija – rośnie i każdego dnia uczy się czegoś nowego. Rozwój jest procesem, który dokonuje się wraz z dojrzewaniem funkcji mózgu i systemu nerwowego.

W pierwszym roku życia dziecko nabywa wszystkich najważniejszych umiejętności, które w ciągu kolejnych lat rozwija i doskonali. W żadnym innym okresie jego rozwój nie przebiega  tak intensywnie, jak w ciągu tych dwunastu miesięcy.

Każdy kolejny etap rozwoju oparty jest na poprzednim jako jego logiczna konsekwencja. Choć u wszystkich dzieci poszczególne etapy są takie same, trzeba pamiętać, że każde dziecko ma swój rytm rozwoju uzależniony od dziedzicznych predyspozycji, temperamentu, stanu psychicznego i ogólnego zdrowia. Dlatego jedne dzieci nabywają pewne umiejętności szybciej, inne z kolei wolniej, co budzić może obawy rodziców. Są one uzasadnione dopiero wówczas, gdy w porównaniu z rówieśnikami wszystkie nowe czynności dziecko opanowuje z dużym opóźnieniem.

W pierwszym roku u dziecka rozwijają się najważniejsze funkcje:

- raczkowanie
- siadanie
- chodzenie
- chwytanie
- percepcja (postrzeganie zmysłowe i zdolność pojmowania)
- zachowania społeczne
- mówienie i rozumienie mowy
 

Raczkowanie

W ciągu pierwszych dwunastu miesięcy dziecko rozwija takie umiejętności, które pozwalają mu osiągnąć wyprostowaną postawę. Stopniowo niemowlę podnosi się z położenia na brzuchu. Najpierw unosi głowę, podpiera się na przedramionach, potem na rękach i kolanach. W końcu nadchodzi moment, gdy zaczyna raczkować. Raczkując, ćwiczy wszystkie mięśnie, koordynację i równowagę niezbędne do późniejszego chodzenia.

Siadanie

By osiągnąć pozycję siedzącą, dziecko musi nauczyć się trzymać prosto głowę, zginać biodra i skręcać tułów. Najpierw obraca się na bok i opiera na przedramieniu, potem tylko na dłoni. Jeśli znajdzie podparcie, z czasem podciągnie się do góry, prostując jednocześnie górną część ciała. Dzieje się to około 10. miesiąca. Świat oglądany z tej perspektywy bardzo się maluszkowi podoba.

Chodzenie

Zanim dziecko zacznie chodzić, musi opanować stanie. Ćwiczy więc równowagę, przykucając na całych stopach, to znów prostując biodra i kolana (sprężynowanie). Z czasem udaje mu się wstać, trzymając się jakiegoś mebla.
W swoje pierwsze urodziny niektóre dzieci potrafią przejść samodzielnie kilka kroków, choć większość doskonali tę umiejętność przez następnych kilka miesięcy.

Chwytanie

U noworodka piąstki są zamknięte. Musi minąć około 6. miesięcy, zanim dziecko nauczy się precyzyjnie i pewnie uchwycić zabawkę i trzymać ją w rączkach. Później zaczyna ją również świadomie upuszczać. Około 12. miesiąca potrafi podać jakiś przedmiot, gdy wyciągniemy po niego rękę. Umiejętność chwytania jest ważna dla rozwoju samodzielności (ubieranie, jedzenie) i nawiązywania kontaktów z innymi ludźmi (gesty powitania, dotyk).

Rozwój percepcji (postrzegania zmysłowego i zdolności pojmowania)

Zmysłami dziecko odbiera różne bodźce ze świata zewnętrznego. Dostrzega przedmioty, ich kolor, fakturę, formę, wielkość. Poznaje tony i odgłosy. Wszystkie te wrażenia zmysłowe próbuje powiązać ze sobą, wyciąga wnioski. Z miesiąca na miesiąc nasz maluszek dostrzega coraz więcej z tego, co je otacza i co dzieje się wokół. Uczy się obserwować i korzysta z wcześniejszych doświadczeń (np. wie, że gdy pociągnie za sznurek, przyciągnie zabawkę do siebie).

Zachowania społeczne

Przywiązanie, fizyczna bliskość, ścisły wzajemny kontakt dziecka z rodzicami to niezbędne warunki rozwoju społecznego. Pierwszą formą miłego, pozytywnego kontaktu dziecka z drugim człowiekiem jest kontakt z matką podczas karmienia piersią. Wtedy noworodek czuje jej bliskość, ciepło i miłość. W ciągu kolejnych miesięcy uczy się uśmiechać, widząc znajomą twarz, odróżnia osoby sobie znane od obcych. Około 7. miesiąca zaczyna nawiązywać aktywnie kontakt z najbliższymi – wyciąga rączki, bawi się w „A kuku!”. Pod koniec pierwszego roku korzysta z różnych możliwości kontaktu i komunikacji.

Mówienie i rozumienie mowy
 

Pierwszym dźwiękiem, jakie wydaje nasze maleństwo, jest głośny krzyk. W ten sposób dziecko sygnalizuje swoje potrzeby. Przez następne miesiące przechodzi kolejne etapy rozwoju mowy – od głużenia, gaworzenia, przez podwójne sylaby, do pierwszego mającego sens słowa. Dziecko uczy się mówić, ale i coraz więcej rozumie. Około roku potrafi odnaleźć wzrokiem przedmiot, o który jest pytane, a nawet przynosi go, co znaczy, że rozumie proste polecenia.

Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak powinno rozwija się twoje dziecko w ciągu kolejnych dwunastu miesięcy, zobacz:

rozwój w 1. miesiącu życia
rozwój w 2. miesiącu życia
rozwój w 3. miesiącu życia
rozwój w 4. miesiącu życia
rozwój w 5. miesiącu życia
rozwój w 6. miesiącu życia
rozwój w 7. miesiącu życia
rozwój w 8. miesiącu życia
rozwój w 9. miesiącu życia
rozwój w 10. miesiącu życia
rozwój w 11. miesiącu życia
rozwój w 12. miesiącu życia



Ale po kolei – co zdarzy się :

1 miesiąc
2 miesiąc
3 miesiąc
4 miesiąc
5 miesiąc
6 miesiąc
7 miesiąc
8 miesiąc
9 miesiąc
10 miesiąc
11 miesiąc
12 miesiąc

Źródło: Hellbrugge T.,  „Pierwsze 365 dni życia dziecka”, wyd. Fundacja „Promyk Słońca”