Historia kształtowania się rodziny

Pierwotni Słowianie

Pierwotni Słowianie byli zorganizowani w rody. Ród była to grupa licząca około 50 osób ściśle ze sobą spokrewnionych. Na wszystkich członkach rodu ciążył obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa każdej, najmniejszej nawet jednostce. Słowianie prowadzili gospodarkę wypaleniskową, zatem każdy ród trudził się wspólnym uprawianiem ziemi. W późniejszym okresie z gospodarki wypaleniskowej zaczęto przechodzić do rolnictwa osiadłego. Konsekwencją tego był fakt, że zmniejszyła się liczba osób potrzebnych do pracy w obrębie jednego rodu. Podstawowe funkcje rodów zostały zatem przejęte przez kilkupokoleniowe, wielkie rodziny.

Wczesne Średniowiecze

W okresie tej epoki mamy do czynienia z wielożeństwem bogatych i bezżeństwem biedoty. Utrwaliła się początkowo dominująca pozycja mężczyzny.

Z momentem nastania w Polsce chrześcijaństwa Kościół katolicki stanowczo zabronił wielożeństwa. Istniejąca poprzednio pozycja mężczyzny zatem została zbliżona do pozycji kobiety. W tym okresie nastąpił szereg zmian. W pierwszej kolejności należy wspomnieć o całkowitym zakazie stosowania praktyk pogańskich, a co za tym idzie zakazie zabijania niemowląt. W XII wieku mamy do czynienia z dużą ilością porwań młodych panien celem poślubienia. Kościół domagał się zatem również wprowadzenia dobrowolności małżeństw.

Na przełomie wieku XII i XIV prestiż kobiety wzrósł. Stało się tak za sprawą pojawienia się poezji rycerskiej oraz powstawaniu maryjnych sanktuariów, do których chętnie wstępowały młode dziewice. Poza tym każda poślubiona kobieta wnosiła swojemu mężowi i jego rodzinie posag, który małżonek nie mógł sam dysponować a jedynie w porozumieniu z żoną. Małżeństwa w tym okresie dobierano według pozycji społecznej, zatem wykluczony był ożenek bądź zamążpójście z osobą z niższej sfery. Zawierano je najczęściej w obrębie własnej wsi, miejscowości lub parafii. O wyborze małżonki decydowała jej gospodarność.

Higiena w tym okresie utrzymana była na bardzo niskim poziomie, co powodowało wysoką umieralność noworodków. Rodzina składał z rodziców i dzieci. Rodzina męża odgrywał dużą rolę opiece nad sierotami. Nastąpiło znaczne usamodzielnienie się kobiety. Przyczyniło się do tego prawo, które zezwalało wdowom i dorosłym pannom dysponować swym majątkiem rodzinnym.

Poszerzyły się więzi sąsiedzkie. Budowano zakłady pracy, w których zatrudniano całe rodziny. Bogate kobiety poszukiwały mężów umiejących uprawiać rzemiosło. Często wdowy o wysokiej pozycji wychodziły za mąż, za młodych czeladników.

Dużą rolę w życiu rodzinnym odgrywały cechy, które nie tolerowały stanu wolnego. Mężczyźni żenili się najczęściej w wieku od 22 do 27lat, a wdowcami zostawali najczęściej w wieku 50.

Liczebność rodziny zależała od statusu majątkowego, przy czym należy zauważyć, że ubodzy zakładali rodzinę później.

Wiek XVI – XVII

W tym okresie spadło znaczenie kobiety. Do takiej sytuacji przyczyniły się wpływy reformacyjnych prądów oraz zanik kultu maryjnego. Wzrosło zatem znaczenie męża i w rodzinach utrwalił się patriarchat. Pozycja pana pozwalała ingerować w życie rodzinne swoich poddanych. Nadal jednak odnotowywano dużą śmiertelność niemowląt.

Wiek XVIII

Nadal mamy do czynienia z modelem patriarchalnym rodziny szlacheckiej oraz chłopskiej. Ojciec decydował o gospodarstwie i losie najbliższych. W rodzinie szlacheckiej powstają inne ponad ojca autorytety. Młodzi ludzie opuszczają rodzinne domu, aby podjąć naukę na dworze lub wstąpić do wojska. W miastach wiele osób uprawia w tym okresie tzw. wolne zawody, przy czym następuje oddzielenie życia zawodowego od rodzinnego. Okres ten dopuszcza możliwość rozwodów.

Początek XIX wieku

W tym okresie pojawiła się moda na zdrady. Konsekwencją tego było osłabienie więzi i autorytetu w rodzinie. Nastąpił kryzys demograficzny spowodowany sytuacją ekonomiczną rodziny.

Przełom XIX i XX wieku

Rodzina w tym okresie zostaje poddana wpływom przemian gospodarczych, politycznym, prawnym, obyczajowym oraz społecznym. Rodziny generowały wspólnoty tradycji, języka i religii. Zmniejszała się liczba rozwodów, ale pomimo to następowało dalsze osłabienie więzi w rodzinie. Nastąpiła tutaj równiej eskalacja zjawiska maltretowania żon przez mężów. Statystycznie w przeciętnej rodzinie rodziło się siedmioro dzieci a przy życiu pozostawało troje. Obowiązkiem w tym okresie było posiadanie licznego potomstwa – nawet 10-15, z czego połowa umierała. Kobiety w tym czasie wydawały się za mąż w wieku około 26 lat.

Okres po II wojnie światowej

W tym okresie odnotowano znaczny spadek dzietności w miastach i nieco mniejszy na wsi. Nastąpił duży przełom w systemie wartości. Na wsi za wartościowe postrzegano posiadanie ziemi uprawnej oraz potomstwa, uważanego za dar boży. Kobietę ceniono w zależności ode tego, ile mórg pod uprawę wnosiła w posagu. W mieście natomiast wartością stał się pieniądz, a co za tym szło wykształcenie. Z tego powodu młodzież decydowała się na podjęcie studiów zagranicznych.

Kolejny etap kształtowania się rodziny przypada na początek wieku XX.

W okresie tym rodzina przybiera specyficzną formę – niepodobną do żądnej wyżej opisanej. Od początku XX wieku mamy bowiem do czynienia z modelem rodziny współczesnej.

Powiązane artykuły:

• Tutaj podaj linki do artykułów w Mamopedii, które są powiązane z twoim tekstem

Linki do źródeł:

• Tutaj podaj linki do zewnętrznych serwisów